Etos starości w aspekcie społecznym

WAM

Wraz ze wzrostem średniej długości ludzkiego życia i zmniejszeniem się wskaźnika przyrostu naturalnego obserwujemy coraz to większą liczbę osób starszych, które starają się aktywnie uczestniczyć na płaszczyźnie społecznej. Polska przekroczyła tzw. próg demograficznej starości w 1986 roku.

 

Wówczas udział ludzi w wieku 65 lat i więcej w ogólnej strukturze społeczeństwa osiągnął ponad 8%. Od tego czasu stajemy się obserwatorami intensywnego przyrostu liczby osób starszych w polskim społeczeństwie, szczególnie tych, którzy ukończyli 80 rok życia. Współczesne w gerontologii mówi się o globalizacji starzenia się, o czym świadczy fakt, że co dziesiąty mieszkaniec ziemi ma powyżej 60 lat, a w 2050 roku ma to być już co piąty. Natomiast w Polsce w roku 2050 udział osób w wieku powyżej 60 lat i więcej w społeczeństwie wyniesie 35,8%. Zagadnienie starości i funkcjonowanie osób starszych we współczesnym świecie staje się przedmiotem zainteresowań wielu nauk biologicznych i społecznych. (Ze Wstępu)

 


Etos starości w aspekcie społecznym. Gerontologia dla pracowników socjalnych - zobacz więcej

 

Rozdział I


Charakterystyka procesu starzenia się człowieka


1.        Starość - opis zjawiska

 

Naturalną rzeczą jest starzenie się i związane z nim zmiany zachodzące w organizmie. Czas i przemijanie to nieodłączne elementy egzystencji człowieka i nikt nie może ich uniknąć. Człowiek istnieje i zmienia się w czasie w sensie fizycznym, psychologicznym, kulturowym. Wobec starości człowiek może przybrać różne postawy, podobnie jak wobec nieubłaganie przemijającego czasu. Proces starzenia się jest, jak wynika z analizy literatury przedmiotu, ogromnie skomplikowany i związany z dużymi zmianami w życiu człowieka. Ostatnie 20 lat przyniosło intensyfikację badań nad ludźmi starymi. Analizę procesu starzenia się podejmują przedstawiciele różnych dyscyplin: antropologii, medycyny, socjologii, psychologii itp. Szczegółowo bada ten okres gerontologia - nauka o starzeniu się i starości żywych organizmów. Ujęcie antropologiczne w ramach gerontologii pozwala poznać naturę i osobliwości starzenia się człowieka, jej źródła i przyczyny oraz implikacje tego procesu dla jednostek i społeczeństwa. Zasób współczesnej wiedzy o tym, jak przebiega starzenie się, jest przedmiotem niniejszego rozdziału.

 

2.       pojęcie starości i teorie dotyczące przyczyn starzenia się

 

Literatura przedmiotu dostarcza szereg wyjaśnień dotyczących procesu starzenia się. Starzenie się żywego organizmu określa się jako powolne, nieodwracalne zmiany koloidalnej struktury materii. Wyrazem tych zmian są procesy degeneracyjne powodujące osłabienie zdolności funkcjonalnych wszystkich części ciała na wszystkich poziomach organizacji biologicznej organizmu, począwszy od cząsteczek aż do narządów ciała. Objawem tych zaburzeń są zmiany czynności wszystkich układów ustroju, takich jak układ nerwowy, hormonalny, krążenia, oddychania.

 

Starzenie oznacza również „stopniowe, następujące wraz z upływem czasu pogorszenie funkcji narządów, które utrudnia utrzymanie homeostazy. W warunkach stresu może to prowadzić do patologii. Ta zawężona homeostaza w starości określana jest mianem homeostenozy. Jej kruchość powoduje, że choć sam proces starzenia nie wystarcza do wywołania patologii, to jednak jej sprzyja. Tak więc częstość występowania wielu chorób zwiększa się z wiekiem, a w konsekwencji wielochorobowość należy do typowych cech geriatrii. Zgodnie z powyższą definicją proces starzenia się rozpoczyna się w obrębie wszystkich tkanek i narządów między 30. i 40. rokiem życia i bardzo powoli, ale nieuchronnie, postępuje". Wyznaczenie wyraźnej granicy pomiędzy zwyczajnym starzeniem a procesami chorobowymi jest często trudne, dlatego wraz z uzyskaniem nowych danych staje się jasne, że wiele zmian przypisywanych wcześniej upływowi czasu wynika ze współistnienia patologii.

 

Starość to ostatnia faza życia, nie można jednak określić dokładnego jej rozpoczęcia. Jak podaje literatura przedmiotu, niektórzy gerontolodzy wyróżniają wczesną i późną starość. Starość wczesna obejmuje wiek od 65 do 74 lat, natomiast starość późna zaczyna się powyżej 75. roku życia. Zdaniem wielu autorów, nie należy jednak tak sztywno określać ram wiekowych starości. Wielu ludzi starszych zgadza się z powiedzeniem, że „człowiek ma tyle lat, na ile się czuje". Uważa się więc, że przy określaniu starości ważniejsze są subiektywne czynniki psychologiczne niż tzw. wiek kalendarzowy.

 

Tak więc jedną z typowych cech procesu starzenia się jest jego indywidualny przebieg. Obejmuje on zarówno swoiste tempo zmian inne dla każdej osoby, jak i osobnicze zmiany w obrębie poszczególnych narządów, co może mieć związek m.in. z procesami chorobowymi przebytymi we wcześniejszych okresach. Starość jest bowiem okresem zmian degeneracyjnych. W literaturze fachowej znane są różne przejawy starzenia się: o charakterze fizjologicznym, biochemicznym oraz zmiany w sferze zachowań.

 

Brytyjski patofizjolog prof. Thomas Kirkwood uważa, że starzenie jest postępującym i uogólnionym procesem uszkodzenia funkcji organizmu. Starość usposabia do chorób, ponieważ rezerwy organizmu zgromadzone po okresie dojrzewania ulegają z wiekiem zużyciu, osłabieniu i uszkodzeniu. Zdaniem uczonych, tak naprawdę umieramy nie z powodu starości, ale z powodu chorób.

 

Wśród rozmaitych teorii wyjaśniających mechanizm starzenia się, trudno znaleźć tę najbardziej wyczerpującą i satysfakcjonującą. Wielu uczonych zastanawia się, jakie czynniki powodują starzenie się organizmów żywych, w tym organizmu człowieka. Nie ma na razie zgody co do mechanizmów biochemicznych odpowiedzialnych za stopniowe upośledzanie funkcji życiowych komórek. Niektórzy wskazują na mechanizm ograniczenia liczby podziałów komórkowych, inni sugerują, że przyczyną starzenia się są zmiany hormonalne, które osłabiają funkcje fizjologiczne. Istnieje także genetyczna teoria starzenia się mówiąca, że o procesie starzenia się decydują geny, dziedziczenie cech.

1 2 3 4  
Czytaj dalej...

Twoja ocena:

Średnia ocen:

5

Liczba głosów:

2

Komentarze użytkowników (0)

Sortuj według najnowszych

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?