Poważny problem, przed którym stoi Kościół

Michał Lewandowski
(fot. shutterstock.com)

To nie wydarzy się w tym roku, może nie za 5 lat, może nie za 10. Ale jestem przekonany, że za naszego życia dojdzie do rewolucji, na którą Kościół nie jest gotowy. 

 

Co więcej, dziwi mnie fakt, że głośno o tym nie mówimy. Bo sprawa jest z gatunku tych, które dotykają fundamentów naszej wiary. Zaryzykuję twierdzenie, że od jej rozwiązania zależy mniej więcej tyle samo, co od wielkich sporów chrystologicznych z epoki Ojców Kościoła. Krótko mówiąc, czeka nas wielka zmiana w myśleniu. Nie obudźmy się z ręką w nocniku.

 

Serial prawdę ci powie

 

Przez kilka ostatnich tygodni uważnie obejrzałem wszystkie odcinki "Czarnego Lustra" i "Modyfikowanego Węgla". Oba obrazy prezentują czasem bliższą, czasem dalszą wizję rzeczywistości i pokazują problemy, jakie mogą wiązać się z jej nadejściem. Jedno, co mocno wiąże obie wizje przyszłości, jest jasne: nie jest to czas przyszły, który jest idyllą, spokojnym życiem ludzkiego rodzaju, bezproblemowo przechodzącego z burzliwego wieku XXI w wiek XXII. Nie jest tak, że najnowocześniejsze produkty techniki raz na zawsze wyeliminowały problemy i zapewniły ich twórcom dostatnie i beztroskie życie. Nie jest również tak, że maszyny zabiły wszystkich ludzi lub rozpoczęły krwawą wojnę z homo sapiens o globalną dominację. Jest tak jak dzisiaj, tylko trochę bardziej nowocześnie. A to oznacza, że techniczny postęp ma w sobie coś z charakteru mitologicznej Hydry: na miejsce rozwiązanych problemów wyrastają kolejne. Można spokojnie czytać dalej, nie będę przytaczał przykładów, które są spoilerami.

 

Tematem, który jak echo odbija się od ścian dwóch wspomnianych przeze mnie produkcji, jest sztuczna inteligencja, a ściślej mówiąc, wtłoczenie ludzkiej świadomości do maszyny. Okazało się bowiem, że - w uproszczeniu - w pewnym momencie dziejów ludzkość osiągnęła taki poziom zaawansowania, że zdolna była "przegrać" zawartość ludzkiego mózgu do cyfrowej pamięci i stworzyć idealną niemal kopię osoby, która skłonna była przeprowadzić na sobie taką "transfuzję". Efekt jest taki, że można stworzyć sobie wiernego asystenta, zamknąć go w niewielkiej białej kapsule przypominającej jajko, podpiąć pod system zarządzania wszystkimi urządzeniami w domu i zaprząc do niewolniczej pracy. Inna opcja sprawia, że jeśli nasze ciało już nam się znudziło, to nic nie stoi na przeszkodzie, żeby mały krążek z zakodowanym cyfrowym zapisem naszych wspomnień i całej świadomości w ogóle włożyć w inne ciało i cieszyć się nim jak - prawie dosłownie - nowo narodzony. Świadomość, która przebywa poza ciałem i można dowolnie instalować ją w innych "powłokach", oznacza w praktyce jedno: jako gatunek staliśmy się nieśmiertelni.

 

To się dzieje naprawdę

 

Pewnie zapomniałbym o obu serialach, gdyby nie Sam Altman, założyciel firmy Y Combinator, która zajmuje się pracą ze startupami i wspieraniem wielu przedsiębiorstw z Doliny Krzemowej. Altman wpłacił pieniądze na konto firmy Nectome, która postawiła sobie za cel… zgranie całej zawartości ludzkiego mózgu i umieszczenie jej w pamięci komputera. "Firma twierdzi, że jest w stanie przechowywać w całości wspomnienia siedzące w ludzkiej głowie. «Zakładam, że mój mózg zostanie przesłany do chmury» - mówi Altman dla MIT Technology Review" - pisze Wirtualna Polska. Wygląda zatem na to, że pierwszy krok do przesłania ludzkiej świadomości do maszyny i uczynienia jej autonomicznej względem ciała został zrobiony.

 

Oczywiście, nie oznacza to jeszcze, że jutro obudzimy się w świecie, w którym swój mózg, jak na zawołanie, będziemy mogli zgrać do pamięci komputera i stworzyć w internetowej chmurze dowolną liczbę kopii, dzięki którym perspektywa śmierci na dobre zniknie z naszego horyzontu. Technologia, jak widać na załączonym obrazu, zmierza jednak do punktu, w którym takie rozwiązanie stanie się możliwe. Seriale wyprodukowane przez Netflix mogą stać się nie tylko rozrywką, ale również pouczającą wizją przyszłości. Problem jednak w tym, że nie wiemy, jak sobie z taką przyszłością poradzić.

 

Jakiś czas temu rozmawiałem z ks. Grzegorzem Strzelczykiem na podobny temat. Cały wywiad znajdziecie TUTAJ, jednak chciałbym przytoczyć jeden fragment, który szczególnie wiąże się z tym, o czym dzisiaj mówię:

 

"No dobrze, ale co wtedy, kiedy za kilka stuleci wyewoluujemy i nasze ciała będą wyglądały inaczej? Jak wtedy będzie wyglądało to drugie ciało?

Dla Boga to nie będzie problem, ale skoro mówimy o ewolucji, to kolejnym etapem będzie chyba transgenika. I mam wrażenie, że jesteśmy dopiero na etapie uświadamiania sobie pytań, które za chwilę trzeba będzie zadać. Bo jeżeli zmodyfikujemy genotyp człowieka, to pytanie, czym będzie taki twór.

Będzie zmodyfikowany człowiek.

No właśnie pytanie, czy to wciąż będzie człowiek. I to będzie pytanie o to, czy człowiek może stworzyć istotę, która będzie obdarzona duszą rozumną. Nasze obecne problemy teologiczne przy tym to pestka.

Historia trochę jak w «Blade Runnerze».

Tak. Inna sprawa, że staniemy może kiedyś przed problemem «uploadu», czyli możliwości załadowania osobowości do maszyny, która potem może teoretycznie ewoluować w nieskończoność. O tym z kolei była «Transcendencja» z Johnnym Deppem.

Dobry film, ale bez rewelacji.

Tak, jakby brakło im pomysłu lub pieniędzy na koniec. Niemniej problem, jaki stawia, jest bardzo poważny. Bo czy taki zabieg wgrania świadomości do maszyny jest jednoznaczny z ciągłością człowieka? Nie potrafię odpowiedzieć na to pytanie".

 

Nie jesteśmy przygotowani na zderzenie się z rzeczywistością, która zaoferuje nam możliwość skopiowania samego siebie w dowolnej liczbie kopii. Czy zapis mózgu Michała Lewandowskiego będzie nadal Michałem Lewandowskim, czy tylko idealną kopią mojego umysłu? Jeśli zostanę skopiowany, to który z nas będzie miał duszę? Czym w ogóle jest dusza, skoro moja świadomość będzie występowała w dwóch kopiach i każda z nich będzie mogła podejmować samodzielne decyzje i za nie odpowiadać? Więcej, jeśli dołożymy do tego biologiczną kopię mojego ciała, to nikt nie będzie w stanie rozpoznać, który z nas jest tym pierwszym, "autentycznym", choć jak w tym przypadku mówić o autentyczności, skoro moja kopia jest de facto mną? Czy moja kopia będzie mogła przystąpić do sakramentu? Czy w świetle Katechizmu Kościoła Katolickiego ona w ogóle jest człowiekiem, skoro przeszła etap oddzielenia duszy (o ile dusza jest związana ze świadomością) od ciała, który w żargonie teologów oznacza śmierć?

 

Zdaję sobie sprawę z poziomu absurdu, na jaki wchodzimy, i czuję, że wszelka wiedza i pewność, jaką miałem do tej pory, osuwają się pod nogami. Skopiowanie mnie, idealne odwzorowanie mojego mózgu stawia nas przed olbrzymią ilością problemów i nieprzepracowanych kwestii. O większości jeszcze pewnie nie wiemy, a zadane przeze mnie powyższe pytania są tylko płatkiem śniegu na lodowej górze niewiedzy i niepewności, z jaką będziemy musieli się zmierzyć.

 

Jeszcze nie jest za późno

 

Brakuje mi dzisiaj w Kościele otwartej debaty o tym, co zrobić z takimi zagadnieniami. Może są one poruszane gdzieś w czasie konferencji naukowych, może studenci kognitywistyki mierzą się z nimi na prowadzonych przez siebie ćwiczeniach, może odpowiedź gdzieś już jest, tyle tylko, że ukryta między stronami książek lub w zerojedynkowych ciągach twardych dysków. Nie zmienia to jednak faktu, że problemy te powszechnie umieszczane są bardziej "między bajkami" niż traktowane serio i dyskutowane publicznie.

 

Nie zgadzam się z argumentem, że nie należy dyskutować o problemach, które nie są jeszcze obecne i to tylko zaprzątanie sobie głowy niepotrzebnymi tematami. Najlepszym przykładem tego, że trudno przecenić myślenie o tym, co dopiero będzie i - co istotne szczególnie miało już miejsce w Kościele - jest Sobór Watykański II. Zapoczątkowany przez świętego papieża Jana XXIII proces wywołał (wywołuje) wiele kontrowersji. Sobór szukał odpowiedzi na pytania o przyszłość Kościoła w świecie, który na pierwszy rzut oka stawał się coraz mniej chrześcijański, zaczął "przerabiać" takie zagadnienia jak wolność religijna, prawa człowieka, zbawienie w innych religiach. Niektórzy twierdzili, że to marnowanie czasu i zajmowanie się marginalnymi problemami. Wydarzenia roku 1968, rewolucja seksualna, coraz szybsze procesy globalizmu pokazały, jak bardzo się mylili.

 

W przypadku kiedy dojdzie do sklonowania ludzkiej świadomości, problemy nie będą odległe, ale będą na wyciągnięcie ręki. Odpowiedzi, których od Kościoła będzie domagał się ówczesny człowiek, będą musiały być precyzyjne, mądre, szeroko opisujące rzeczywistość. Język będzie musiał ewoluować i nadążyć za rzeczywistością, która zmieni się szybko i brutalnie odetnie się od swojskiej i znajomej przeszłości.

 

Bardzo potrzebuję rzeczowej debaty o tym, co może czeka nas jeszcze za naszego życia, edukacji, która nie będzie zamiatała pod dywan kwestii, "która jeszcze nie jest problemem", i świadomości, że mój Kościół jest gotowy, żeby zmierzyć się z wyzwaniem, które dopiero przed nami.

 

Chciałbym powiedzieć swoim wnukom, że w drugiej dekadzie XXI wieku byliśmy na tyle zapobiegliwi, że przygotowaliśmy się na nadejście czegoś, czego mało kto się spodziewał. I że się nie boimy skonfrontować z tym, co do tej pory wydawało się tylko dobrym scenariuszem serialu. 

 

Michał Lewandowski - dziennikarz DEON.pl, publicysta, teolog. Prowadzi autorskiego bloga "teolog na manowcach" oraz fotograficzny projekt "Bardzo brzydkie zdjęcia"

Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

2.1

Liczba głosów:

40

 

 

Komentarze użytkowników (8)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

MR 17:20:50 | 2018-04-09
Zdania o przyszłości nie są prawdziwe, czy fałszywe, a jedynie prawdopodobne. Ufajmy że cobyśmy nie wymyślili,  Duch Święty da radę.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

kawon 11:51:20 | 2018-04-06
Autor, jako chrześcijanin i teolog nie może zapominać o świecie duchowym, z którym nasz świat się przenika, a o którym nauka i technika nic nie wiedzą. Czym jest dusza, kim są aniołowie (światłości i ciemności), jak świat duchowy komunikuje się ze światem cielesnym, skąd się biorą wszelkie mistyczne przeżycia? Nie mamy o tym żadnej naukowej wiedzy, więc - wbrew niektórym filmom - nie próbujemy skonstruować nawet wykrywacza duchów, nie wspominając o możliwości komunikacji z nimi. Jak więc sztuczna inteligencja czy komputerowa kopia ludzkiego mózgu mogłaby mieć coś więcej wspólnego z wiarą i religijnością niż drewniany stół?

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

kawon 11:46:27 | 2018-04-06
Artykuł jest co najmniej chaotyczny, i świadczy raczej o obawach autora przed nieznanym mu światem. A wystarczy nieco pogłębić temat.
Szuczna inteligencja to szuczna struktura zdolna do wnioskowania i podejmowania decyzji, być może z niepełnych i niepewnych danych. Prymitywne (w porównaniu z inteligencją ludzką) systemy SI istnieją, ale nawet kiedy będą bardziej zaawansowane, będą miały IQ większe od ludzkiego - nadal będą maszynami, nie ludźmi, gdyż mechanizm wnioskowania i podejmowania decyzji nie będzie identyczny z ludzkim (może być zbliżony, ale może być zupełnie inny).
Przechowywanie wspomnień - to tylko przeniesienie informacji zawartych w mózgu do pamięci komputera. Kiedy umrę, ludzie będą mogli zobaczyć co wiedziałem w dniu przeniesienia danych z mózgu do komputera. To jeszcze nie oznacza przeniesienia procesów myślowych, umiejętności, uzdolnień itp.
​Nie ma obecnie przesłanek naukowych (i osobiście nie wierzę, by kiedykolwiek się pojawiły) by było możliwe stworzenie maszyny, która będzie stuprocentową kopią człowieka, będzie w stanie całkowicie przejąć nie tylko informacje z jego mózgu, ale również pełnię osobowości, oraz skopiować procesy zachodzące w mózgu danej osoby - a tylko wtedy będziemy mogli mówić o doskonałej kopii i rozpocząć rozważania gdzie jest dusza. Jeżeli autor pisze, że może się to stać w ciągu 5 czy 10 lat, to znaczy że jego wiedza pozostaje na poziomie produkcji rozrywkowych (do czego się przyznaje), a nie jest pogłębiona od strony naukowej - a to naukowcy starają się opisać rzeczywistość, a nie reżyserzy.

Oceń 4 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

zsyp 00:10:27 | 2018-04-06
Po angielsku, ale koniec jest jakby początkiem tego artykyłu:
www.linkedin.com/pulse/read-before-your-digital-twin-replace-you-michal-szustak

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

jasiewiczbartosz 14:40:01 | 2018-04-05
"Tematem, który jak echo odbija się od ścian dwóch wspomnianych przeze mnie produkcji, jest sztuczna inteligencja, a ściślej mówiąc, wtłoczenie ludzkiej świadomości do maszyny"
Autor chyba nie do końca rozumie o czym w tym zdaniu pisze. Tzw. wtłoczenie ludzkiej świadomości (de facto kopiowanie świadomości człowieka) a tzw. sztuczna inteligencja to dwie różne rzeczy, bo świadomość a inteligencja to też nie to samo.

Oceń 7 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

Piotr700 22:35:13 | 2018-04-04
Autor poruszył ważną sprawę. Powyższy artykuł warto uzupełnić o informację, że szczęśliwie, kwestia sztucznej inteligencji jest aktualnie jednym z czterech projektów Papieskiej Akademii ProVita:
http://www.academyforlife.va/content/pav/en/projects/robotics.html

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

k jar 13:44:08 | 2018-04-04
Tekst doskonale obrazujący, czym jest humanizacja chrześcijaństwa-czynienie go zgodnym z aktualnym trendem rozwojowym człowieka. A przecież jest zgoła odwrotnie- w centrum jest śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa,a nie człowiek z jego dylematami rozwojowymi. Nie ma znaczenia,czy przeistoczenia będzie dokonywał cyborg czy replikant, skoro istota procesu zasadza się na dokonanym akcie zbawczym. A czy on będzie odbierany w świadomości, czy poza nią, także nie ma znaczenia dla samego aktu- Bóg zbawił świat, została pokonana śmierć i zgładzony został grzech, jaki zaciągnęli na ludzkość pierwsi rodzice. Nie będziemy wychwalać za ten akt Boga, to będą to czynić kamienie!

Oceń 14 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

atanazy 13:06:39 | 2018-04-04
Autor nawiązał do SV2, więc nie od rzeczy będzie stwierdzić,iż zbyt chyba przejął się soborowym aggiornamento, które z grubsza polega na tym,iż Kosciół rezygnując z nawracania świata nie zauważył,iż sam na ten świat się nawrócił .
Stąd więc dywagacje wzbudzjące u autora ciarki chodzące mu po plecach.
Spieszę więc odesłać go do tej wypowiedzi Chrystusa Pana w której pyta On:Czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę kiedy przyjdzie?
Miast więc martwić się czy jego wnuki będą rozmawiać z Lewandowskim czy też z jego kopią radzę bardziej skupić się na tym czy będą one wierzyć tak jak zawsze i wszędzie wierzono, czyli jak katolicy, czego tez autorowi życzę .Amen

Oceń 21 4 odpowiedz

Facebook @portalDEONTwitter @deon_plYouTube @portalDEONplInstagram @deon_plKontakt

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook