Lewiatan - ulubiony potwór apokryfów

Lewiatan to biblijny potwór morski ogromnych rozmiarów, król wszelkiego morskiego stworzenia, spotykany też w innych tradycjach starożytnych . Opisywano go jako monstrum przypominające (ale niebędące przy tym żadnym z nich) wielką rybę, wieloryba, hipopotama, krokodyla, węża morskiego lub smoka . Jego odpowiednikiem na lądzie jest Behemot, a w powietrzu ptak Ziz.

 

LEWIATAN
hebr. liwjatan; gr. drakon łac. leviathan, draco
 

Hebrajskie słowo liwjatan pochodzi od słowa liwjah oznaczającego wieniec. Słowo to wskazuje na rolę Lewiatana: z jednej strony pełni rolę Okeanosa i Ouroborosa , powstrzymującego swoim ciężarem prawody Tehom, kiedy zaś,wraz z końcem świata, ta rola dobiegnie końca, stanie się „uwieńczeniem" starań sprawiedliwych: będzie ich posiłkiem, z jego pięknej, tęczowej skóry uczynią baldachim nad nimi, a wcześniej jego pojedynek z Behemotem posłuży im za rozrywkę. Z drugiej strony słowo „wieniec" może wskazywać na określenia Lewiatana jako węża krętego (por. Iz 27,1), wijącego się.

Biblia bezpośrednio wspomina o Lewiatanie pięciokrotnie: w Psalmach (74,14 i 104,26), Księdze Hioba (3,8 i 40,25-41,26) oraz w Księdze Izajasza (27,1).


Według Psalmu 104 Lewiatan jest wyrazicielem potęgi i mądrości Boga, stworzonym dla Jego upodobania, i jednocześnie w swoim istnieniu całkowicie zależnym od Jego woli: Oto morze wielkie, długie i szerokie, a w nim jest bez liku żyjątek i zwierząt wielkich i małych. Tamtędy wędrują okręty, Lewiatan, którego stworzyłeś na to, aby w nim igrał. Wszysao to czeka na Ciebie, byś da im pokarm w swym czasie. Gdy im udzielasz, zbierają; gdy rękę swą otwierasz, sycą się dobrami. Gdy skryjesz swe oblicze, wpadają w niepokój; gdy im oddech odbierasz, marnieją i powracają do swojego prochu (Ps 104,25-29). Co do jego istnienia to Biblia mówi, że już został pokonany w dniach stworzenia: Ty zmiażdżyłeś łby Lewiatana, wydałeś gona żer potworom morskim (Ps 74,14), oraz jednocześnie, że zostanie pokonany na końcu świata : W ów dzień Pan ukarze swym mieczem twardym, wielkim i mocnym, Lewiatana, węża płochliwego, Lewiatana, węża krętego; zabije też potwora morskiego (Iz 27,1). W tym ostatnim fragmencie Lewiatanowi zostają nadane negatywne cechy: staje się nachasz bariach - wężem uciekającym, oraz nachasz aqallaton - wężem krętym.

 

Pod podobną nazwą pojawia się w Księdze Hioba: Potęgą wzburzył pramorze, roztrzaska Rahaba swą mocą, wichurą oczyszcza strop nieba i Węża Zbiega (nachasz bariach) niszczy swą ręką (Hi 26,12-13).
Księga Hioba wspomina Lewiatana jeszcze dwukrotnie. Z pierwszego fragmentu (Hi 3,8) dowiadujemy się, że czarownicy nazywani tam „zaklinaczami czasu" czy „przeklinającymi dzień", mieli moc obudzenia Lewiatana; natomiast rozdziały 40 i 41 zajmują się opisem jego wyglądu i jego potęgi :

 

- Zawiedzie twoje nadzieje, bo już sam [jego] widok przeraża. Kto się ośmieli go zbudzić? Któż mu wystąpi naprzeciw? Kto się odważy go dotknąć bezkarne? - Nikt zgoła pod całym niebem. Głosu jego nie zdołam przemilczeć, o sile wiem - niezrównana. Czy odchyli kto brzeg pancerza i podejdzie z podwójnym wędzidłem? Czy otworzy mu paszczy podwoje? - Strasznie jest spojrzeć mu w zęby. Grzbiet ma jak płyty u tarczy, spojone jakby pieczęcią. Mocno ze sobą złączone, powietrze nawet nie przejdzie. Tu jedna przylega do drugiej, że nie można rozluźnić połączeń. Jego kichanie olśniewa blaskiem, oczy - jak powieki zorzy: z ust mu płomienie buchają, sypią się iskry ogniste. Dym wydobywa się z nozdrzy, jak z kotła pełnego wrzątku. Oddechem rozpala węgle, z paszczy tryska mu ogień. W szyi się kryje jego potęga, przednim skacząc biegnie przestrach, części ciała spojone, jakby ulane, nieporuszone. Serce ma twarde jak skała, jak dolny kamień młyński. Gdy wstaje, mocni drżą ze strachu i przerażeni tracą przytomność. Bo cięcie mieczem bez skutku, jak dzida, strzała czy oszczep. Dla niego żelazo - to plewy, brąz - niby drzewo zbutwiałe. Nie płoszy go strzała z łuku, kamień z procy jest źdźbłem dla niego. Dla niego źdźbłem maczuga, śmieje się z dzidy lecącej. Pod nim są ostre skorupy, ślad jakby wału zostawia na błocie. Głębię wód wzburzy jak kocioł, na wrzątek ją zdoła przemienić. Za nim smuga się świeci na wodzie, topiel podobna do siwizny. Nikt mu na ziemi nie dorówna, stworzony jest po to, aby był bez lęku. Z pogardą patrzy na wszelką wyniosłość, albowiem jest królem wszystkich synów pychy (Hi 41,1-26).

 

Ulubione monstrum apokryfów


Więcej informacji na temat Lewiatana czerpiemy z literatury apokryficznej oraz z mitów i legend żydowskich. W tych pismach przedmiotem refleksji nie jest samo istnienie Lewiatana, które (podobnie jak istnienie Behemota) jest czymś oczywistym, ale jego opis, zadania, historia:

 

- Nad zwierzętami morskimi panuje Lewiatan. Stworzony został ze światła i wody wraz z wszystkimi rybami dnia piątego. Początkowo była to istota - jak wszystkie inne zwierzęta - płci męskiej i żeńskiej . Lecz kiedy stało się jasne, że para owych potworów może wspólnymi siłami unicestwić całą ziemię, Bóg zabił samicę . Lewiatan jest zwierzęciem tak potężnym, że do zaspokojenia swojego pragnienia potrzebuje całej wody rzeki Jordan, która wpływa do morza . Jego pożywienie to ryby, które z własnej woli wpływają do jego paszczęki . Kiedy odczuwa głód, z jego nozdrzy wionie gorące powietrze, a wtedy wody wielkiego morza zaczynają wrzeć. (...) W ryzach utrzymać go może jedynie ciernik , mała ryba, którą Bóg stworzył właśnie w tym celu, a której Lewiatan bardzo się obawia. Lecz Lewiatan to potwór nie tylko ogromny i silny, jest oprócz tego wspaniale zbudowany Jego płetwy lśnią cudownym blaskiem, który potrafi przyćmić słońce, a jego oczy roztaczają jasność taką, że morze nagle odeń świecić zaczyna . Nic dziwnego, że to cudowne zwierzę jest ulubioną zabawką Boga, która przynosi Mu radość.

1 2  
Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

5

Liczba głosów:

4

 

 

Komentarze użytkowników (1)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

~Agnieszka Myszewska-Dekert 16:55:10 | 2009-11-28
 O szkodliwości "tabloidowych" podtytułów
Lewiatan nie jest "ulubionym potworem apokryfów", bowiem apokryfy (żydowskie) zajmują się nie tylko nim ale także całą resztą innych mitycznych stworzeń: behemotem, reemem, zizem, ptakiem malchomem, czy demonicą litit i wieloma innymi. Opisują je, bowiem apokryfy hebrajskie są swego rodzaju komentarzami Biblii, a te wszystkie stworzenia w mniej lub bardziej widoczny sposób w Biblii występują. Stwierdzenie, że "lewiatan jest ulubionym potworem apokryfów" jest dużym spłaszczeniem zarówno tajemniczej i niejednoznacznej symbolicznie postaci lewiatana jak i samych apokryfów hebrajskich, których lektura naprawdę może ubogacić nasze rozumienie Pisma. Naprawdę, redakcyjne podtytuły czy śródtytuły powinny wyrażać jednak pewną wiedzę, a nie działać na zasadzie sensacji, zresztą nieprawdziwej. Jak wspomniałam, postać lewiatana sama w sobie jest fascynująca i dodatkowego "uatrakcyjnienia" nie potrzebuje :-)

Oceń 1 odpowiedz

Facebook @portalDEONTwitter @deon_plYouTube @portalDEONplInstagram @deon_plKontakt

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook