O potrzebie zmiany formuł modlitewnych

fot. Pinterest.com

Najpopularniejsze formuły modlitewne stosowane w polskim Kościele pochodzą pewnie z XIX wieku, albo są jeszcze starsze. Znajduje się w nich wiele niezrozumiałych lub nieużywanych już zwrotów. Na pewno formuły te powinny być wyrażone we współczesnym, zrozumiałym języku.

 

Niektóre sformułowania są wytłumaczone w komentarzach, ale formuła powinna być sama w sobie tak jasna, jak tylko się da.

 

Przejrzyjmy obecnie najpopularniejsze teksty z wyszczególnieniem zwrotów wymagających poprawki.

 

 

 

 

 

 

Ojcze nasz

  1. Słowo "Ojcze", którym ta modlitwa się rozpoczyna, nie jest wiernym tłumaczeniem terminu "Abba". Wielokrotnie słyszałem, że "Abba" nie jest zwrotem oficjalnym, a więc powinno być tłumaczone: "tato". Poza tym, raczej nikt obecnie w Polsce nie mówi do swojego ojca: "ojcze".

  2. "któryś" - też raczej się tak nie mówi. Lepiej: "który jesteś"

  3. "Święć się imię Twoje" - tu kompletnie nie wiadomo, o co chodzi. Jakie jest imię Boga Ojca? Jahwe? I jak ma ono się święcić? Święcić można wodę, dom itp., ale jak święcić imię? Na pewno warto poszukać lepszego zwrotu. Nie wystarczy powiedzieć: "niech się święci Twoje imię".

  4. "Przyjdź Królestwo Twoje". Tryb rozkazujący nie jest tu najlepszy. Nie możemy rozkazywać Królestwu, aby przyszło.

  5. "jako w niebie, tak i na ziemi" - lepiej; "jak". "Jako" już wyszło z użycia.

  6. "Nie wódź nas na pokuszenie". Nikt już nikogo nie wodzi, chyba, że kura kurczęta. Teraz się prowadzi. Poza tym, w BT jest: "nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie". To jest jasne i zrozumiałe. Natomiast sformułowanie "nie wódź na pokuszenie" sugeruje, że Bóg aktywnie nas wodzi, czyli wprowadza w pokusę - i prosimy Go, żeby zaprzestał takich praktyk. Prośba taka nie miałaby sensu, gdyby Bóg nas nie wodził na pokuszenie. A więc jest to jakby pośrednio stawianie Bogu zarzutu, bo nie powinien wodzić. Natomiast formuła: "nie dopuść, abyśmy ulegli pokusie" jest jasna. Prosimy o pomoc w walce ze złem, a nie o to, żeby Bóg zaprzestał jakiegoś niewłaściwego działania.

 

Zdrowaś Mario

  1. Słowo "zdrowaś" jest przywitaniem. Ale nikt dziś tak nikogo nie wita. Nie mówi się też na przywitanie: "bądź pozdrowiony". Lepsza byłaby forma: "witaj", czy nawet: "dzień dobry". Formuła "zdrowaś" jest oznajmująca i dosłownie znaczy "nie choraś", a więc nie bardzo ma tu sens.

  2. "Łaskiś pełna" - też niezbyt zręczne sformułowanie. Lepiej byłoby: "jesteś pełna łaski". Zresztą termin "łaska" jest terminem teologicznym, niestosowanym w potocznym języku, albo w innym znaczeniu. Warto poszukać innego sformułowania, o nikim się przecież nie mówi, że jest nie-pełen łaski.

  3. "Błogosławionaś Ty między niewiastami". Niewiasty już dawno wymarły, teraz są kobiety. Zdecydowanie wyraz przestarzały. Poza tym, lepiej: "błogosławiona jesteś".

  4. "Owoc żywota Twojego" - W tej formule "żywot" to zupełnie co innego niż "żywot" w sformułowaniu z Credo: "wierzę w ... żywot wieczny". Zamiast "żywot" powinno tu być "łono" oraz zmian szyku na: "owoc Twojego łona".

 

Wierzę w Boga

 

  1. "Wierzę w Boga Ojca" - jak powyżej. "Abba" to nie ojciec, ale tata, albo tato.

  2. "Umęczon" - przestarzałe.

  3. "Pod ponckim Piłatem" - Lepiej byłoby: "podczas rządów Piłata z Pontu", albo: "za zgodą Piłata z Pontu"

  4. "Ukrzyżowan" - przestarzałe.

  5. "Pogrzebion" - zdecydowanie przestarzałe.

  6. "Zstąpił do piekieł" - co to są za "piekła" i ile ich jest, skoro jest użyta liczba mnoga? To koniecznie trzeba zmienić. Jeśli nie znajdzie się odpowiedniego terminu, to zostawić oryginalny termin hebrajski.

  7. "Wstąpił na niebiosa" - lepiej "wstąpił do nieba". Słowo "niebo" jest w użyciu, "niebiosa" - nie.

  8. "Siedzi po prawicy" - można zostawić, ale obraz też już dzisiaj mało czytelny. Nikt nie siedzi po prawicy premiera czy prezydenta; a jeśli nawet siedzi, to nie jest to znak szczególnej godności.

  9. "Świętych obcowanie" - wyraz przestarzały. Już raczej nikt z nikim nie obcuje. Jest natomiast obcowanie cielesne (też przestarzałe), ale nie o takie tu chodzi. Lepiej: "pomoc świętych", albo: "wstawiennictwo świętych".

  10. Niezbyt poprawna jest też składnia: "grzechów odpuszczenie, ciała zmartwychwstanie... itd. Najpierw powinien być rzeczownik odsłowny, a potem ten określany.

  11. Nie: "żywot wieczny", ale "życie wieczne". "Żywot" jest przestarzały.

 

10 przykazań

 

  1. Nie powinno się zaczynać od "nie będziesz...". To jest czas przyszły, tryb oznajmujący, a chodzi o nakaz, lub - lepiej - zakaz. Dosłownie rozumiany, znaczy: "nie będę, no to nie będę; tak jak np.: nie będę fruwał, trudno".

  2. "Nie będziesz miał bogów cudzych" - Co to za "cudzy bogowie"? Niejasne. Lepsze byłoby coś w rodzaju: "staraj się, aby nikt i nic nie było dla ciebie ważniejsze ode Mnie!" Poza tym; tak, jak powyżej: nie będę miał, no to nie będę, trudno. Nie ma też żadnych bogów, gdyż Bóg jest jeden.

  3. Co miałoby znaczyć: "Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno"? Jak można "brać imię Boga"? Jakie jest to imię i jak można je wziąć? I dalej: co to ma znaczyć "nadaremno"? Nadaremno znaczy: bez efektu, na próżno. Jak można "wziąć imię Boga" na próżno? Może lepiej byłoby: "Odnoś się z szacunkiem do Boga i Jego spraw"?

  4. "Pamiętaj, abyś dzień święty święcił" - jak można święcić dzień? Pokropić w powietrze wodą święcona? Może lepiej: "W dni świąteczne zachowuj się odświętnie"?

  5. "Czcij ojca swego i matkę swoją." - Czcić należy Boga. Ten wyraz jest tu "za mocny". Lepiej byłoby: "szanuj", chociaż może ten wyraz jest "za słaby"? Na czym miałaby polegać czczenie rodziców? Jakie są objawy czci? Jeżeli cześć, to i kult, a czy rodzicom należy się kult? Poza tym, szyk wyrazów; Nie: "ojca swego i matkę swoją", ale: "swego ojca i swoją matkę".

  6. "Nie zabijaj" - to zbyt ogólne. Zwierząt też nie wolno zabić? W obronie własnej nie wolno zabić? Trzeba by tu coś dodać, albo zmienić. Może lepiej: "nie morduj"?

  7. "Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu." - Co to jest "fałszywe świadectwo"? I na czym, polega "mówienie świadectwa"? I co to jest "świadectwo przeciw bliźniemu"? Warto też poszukać zamiennika "bliźniego", gdyż to słowo zostało już tylko w języku kościelnym. Może lepiej: "nie oskarżaj nikogo i nie mów źle o nikim bezpodstawnie"?

  8. "Nie pożądaj żony bliźniego twego". - Tu trzeba by sprecyzować, o jakie pożądanie chodzi. Samo to, że komuś się podoba czyjaś żona, jeszcze grzechem nie jest. Może lepiej: "unikaj wszelkich okazji do cudzołóstwa"?

  9. Tak samo, jeśli chodzi o "pożądanie rzeczy".

 

Powyżej podane sformułowania są przestarzałe i często niejasne. Oczywiście, trzeba być wiernym tekstowi oryginalnemu, ale ten przecież dopuszcza różne tłumaczenia. Można więc ogłosić konkurs na nowe formuły, z których specjalna komisja: teologów, polonistów, językoznawców i liturgistów wybrałaby (ustaliła) najlepsze.

 

Co prawda, wszelkie zmiany zazwyczaj budzą opór, nie tylko z powodu konieczności zmiany przyzwyczajeń, ale także zmiany wymagałyby formularze mszalne, brewiarze, modlitewniki, co jest kosztowne, dlatego należałoby dać bardzo długi okres czasu na wprowadzenie zmian, np. 20 - 30 lat. Można też przez pewien czas dopuścić obie formuły: starą i nową. Nową do użytku prywatnego, starą do publicznego. Natomiast używanie przestarzałych formuł może sugerować, że i Kościół jest przestarzały.

 

 

Artykuł nie wyraża stanowiska redakcji DEON.pl. Jest to opinia jednego z naszych użytkowników. Polemika z artykułem: Elżbieta Wiater - O braku potrzeby zmiany formuł modlitewnych. 

 

 

 

 

dodał(a): Marcin Makowski
Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

1.55

Liczba głosów:

88

 

 

Komentarze użytkowników (78)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

~Hania 19:29:41 | 2014-01-26
nie ma żadnej potrzeby zmiany formuł. Nikt nie grzebie w Bogarodzicy, bo to nie tylko hymn religijny, ale też i pomnik języka polskiego. Jak modlili sie dziadowie będą się modliły wnuki, a rolą Kościoła i rodziców jest słowa modlitwy dzieciom objaśniać ....!!!!!

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Sławomir 17:55:43 | 2014-01-23
Coraz głębiej nurkujecie ,chyba niedługo sięgniecie dna ,jak tak dalej pójdzie to będzie portal dla Twojego Ruchu i innych naprawiaczy kościoła.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~M 23:35:39 | 2014-01-22
1x Tato Nasz, 10x Dzień dobry Mario...

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Bartosz Klimek 09:37:13 | 2014-01-22
Zdecydowanie popieram zmiany idące w tym kierunku. Od kiedy pamiętam, raził mnie anachronizm Kościoła. Zauważmy, że Jezus przyniósł rewolucję, nową modlitwę, nowe znaczenie dla wielu starych pojęć. Co prawda, przyznał, że nie zmienia prawa, ale trudno uznać, że nie zmienił interpretacji. Przywiązanie do tradycyjnej treści jest dobre, bo ona się nie zmienia przez tysiąclecia, ale przywiązanie do tradycyjnej formy? To tutaj Szatan ma najwięcej do powiedzenia: w ten sposób skłóca ze sobą ludzi, nie potrafiących dostrzec właśnie treści.

Boga można wielbić różnymi słowami.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~??????? 19:02:51 | 2014-01-21
Cyt: Artykuł nie wyraża stanowiska redakcji DEON.pl.
Jeżeli tak jest - to po co DEON to zamieszcza????? Jeżeli coś się zamieszcza, to daje się tym samym sygnał, że się to popiera. Do tej pory nie było innych podobnych tzw. "polemik" , wiec dlaczego z tym tematem???? Coś tu nie gra... Jest tu jakiś cel.... Domyslcie się drodzy myślący czytelnicy...

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Piotr 08:59:27 | 2014-01-21
Już słyszałem takie modernistyczne modlitwy kiedyś na wypominkach:
Bądź pozdrowiona Maryjo pełna Łaski. Pan jest z tobą i jesteś błogosławiona wśród kobiet i błogosławiony jest owoc twego życia...

I tu błąd! Bo owoc żywota znaczy tyle co owoc łona. W języku staropolskim żywot to nie tylko życie ale i po prostu brzuch.

Jak usłyszałem tę modern-modlitwę to początkowo nie wiedziałem o co chodzi. No ale cóż: Szatan dobiera się pomalutku do każdej dziedziny życia religijnego. Największym sukcesem Nieprzyjaciela jest dewastacja Mszy Św. w 1969 r., potem poszło lawinowo. Kolejnym ważnym krokiem do demontażu religii katolickiej, było wprowadzenie zamieszania z Różańcem Św. poprzez dodanie do tego jakże skutecznego w walce ze złem "wozu bojowego" "czwartego" (czy w efekcie - piątego) koła - "świetlistego". Wszyscy zapomnieli, że jest to opcja dla poboznych rozważań na paciorkach, zamiast tego wtłacza się do dziecięcych główek rzekome 4 części Różańca. Takie opcjonalne "różańce" a ściślej - modlitwy koronkowe, z rozważaniami, odmawiane na różańcu były niegdyś bardzo liczne (w starym modlitweniku z lat 20-tych mam ich chyba z 10) - ale nikt z tego nie robił reformy Różańca. Tymczasem u nas jakby Jan Paweł II kichnął podczas Ojcze Nasz, to by zaraz wprowadzili obowiązkowe kichnięcie do tej modlitwy.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Aneta 15:04:23 | 2014-01-20
A co to za świeckie wypociny ? Kto to pisał ? Modlisz się wogóle autorze ? Skreślam Was na zawsze za tę dywersję .

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~parafianin 12:56:08 | 2014-01-20
Kto wam dał prawo zmieniania słów i treści  modlitw?Za tym stoją modernisci katoliccy którzy chcą zniszczyć Kosciół katolicki.Nie pozwólmy by ta nowinkowa zaraza rozprzestrzeniła się!

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Kazimierz 18:17:59 | 2014-01-19
   99% propozycji- to idiotyzmy. Komuś, dla kogo język polski jest językiem ojczystym, trochę staropolskich zwrotów nie stanowi trudności w ich zrozumieniu a jednocześnie przypomina o tym, że nasz język ma swoją wielowiekową tradycję, a nie powstał "w połowie XIX w." Jedyna propozycja sensowna to "nie dopuść abyśmy ulegli pokusie" (jak w BT) w zamian za "nie wódź nas na pokuszenie", bo to już brzmi impertynencko, oskarżanie Boga o prowadzenie nas na manowce. 

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Aleksander 15:38:34 | 2014-01-19
Dziękuję, za umieszczenie tego artykułu. To mi pozwoliło na wyraźne podkreślenie córce, aby tu więcej nie zaglądała

Oceń 1 odpowiedz

Pokaż więcej komentarzy

Facebook @portalDEONTwitter @deon_plYouTube @portalDEONplInstagram @deon_plKontakt

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?