Europa - skrzyżowanie duchowości i kultur

Życie Duchowe

Nowoczesność jest pewną wizją, systemem myślowym, sposobem bycia, w którym bardzo duże znaczenie przypisuje się racjonalności, jednak krytyka nowoczesności pokazuje racjonalność bardziej jako pewien redukcjonizm. W racjonalności z całej sfery inteligencji ekstrapoluje się rozum w znaczeniu zdolności analitycznej i dedukcyjnej, uznając go za horyzont priorytetowy, pierwszorzędny, wręcz totalny.


Tak pojmowana racjonalność stała się osią nośną całych systemów filozoficznych i metodologicznych oraz chlubiła się posiadaniem pewnej obiektywności i nieomylności. Jednak epoka oparta na tych założeniach wzbudziła tak gwałtowną reakcję, że faktycznie owa racjonalność przerodziła się w sentymentalny subiektywizm.


Dzisiaj nie tyle mamy do czynienia z prymatem racjonalności, co raczej stwierdzamy jej brak lub w każdym razie jej wielkie osłabienie. Dopuszczenie do głosu uczuć i zmysłów, wcześniej przez racjonalność pomijanych, nie oznacza automatycznie ich odzyskania, nie oznacza ewolucji. W tej sytuacji chodzi raczej o ponowne umieszczenie racjonalności we właściwym jej środowisku, to znaczy w obrębie całościowej i globalnej wizji człowieka oraz jego zdolności poznawczych.


Filarem nowoczesności była nauka ze swoją pewnością i wynikającą z niej dominacją kulturalną. To, co naukowe, jest wiarygodne, a metoda naukowa staje się drogą do osiągnięcia pewności. Obecnie w dziedzinie nauki kryzys nowoczesności odsłania jednak reakcję bardzo podobną do tej, jaką widzieliśmy w przypadku racjonalności w ogóle. Podobnie jak racjonalność, rozumiana w sposób fragmentaryczny, nie jest już w stanie zagłębić się w treści życia i tajemnicy człowieka (ani tym bardziej w treści wyższe), tak samo nauka staje się wyłącznie opisowa, a nawet broni się, głosząc, że nie chce mówić o treściach życia, ponieważ nie stanowi to przedmiotu jej badań.


Nauka stała się więc rzeczywistością wyizolowaną z kontekstu antropologicznego, a tym bardziej duchowego. Racjonalność oderwana od zasady miłości, od zasady „agapicznej”, duchowej, oraz wiedza prowadząca swe poszukiwania niezależnie od całościowej wizji osoby i życia nieuchronnie okazują się wręcz niebezpieczne dla człowieka. Atomizacja nauki i zawężenie jej badań do pewnej wąskiej sfery z jednej strony przyczyniają się do poprawy warunków życia ludzkiego, ułatwiając człowiekowi osiągnięcie dobrobytu, ale z drugiej stanowią pewne zagrożenie. Kryzys nowoczesnej racjonalności podważył także tego rodzaju podejście naukowe.

 

Rozczarowanie obietnicami nowoczesności

 

Nowoczesność kładła nacisk na obietnice indywidualnego szczęścia, opartego na wysokim standardzie ekonomicznym. Tymczasem im bardziej człowiek dochodził do dobrobytu ekonomicznego, tym większe stawały się kryzysy ludzkiego wnętrza. Dobrobyt jawił się jako przyszły owoc pracy, zaangażowania, studium, sukcesu. Ponieważ ów owoc się nie pojawiał, zaczęto ukazywać szczęście indywidualne już nie w ramach jakiegoś systemu pracy, ale jako wydarzenie ludyczne, grę przyjemności i rozrywkę. Zaczęły zawodzić wszystkie cechy zaangażowania oraz wysiłku na rzecz wyzwolenia się z własnych ograniczeń, wypracowane przez nowoczesność jako środek do osiągnięcia szczęścia indywidualnego. Nowoczesność wyczerpuje się w dogłębnym niezadowoleniu człowieka współczesnego, pragnącego innych, prostszych dróg osiągnięcia zadowolenia.


Nowoczesność pojmowana jako społeczeństwo oparte na programie, który w centrum stawia człowieka, jest w znacznej części także reakcją na teocentryzm poprzednich epok. Nie można mówić o nowoczesności, nie wspominając o buncie człowieka przeciwko Bogu albo raczej przeciw religii, zwłaszcza tej żydowsko-chrześcijańskiej. Nowoczesność jako epoka autonomii wobec Boga i Kościoła jest afirmacją antropocentryzmu. Dochodzi on stopniowo do tak radykalnych form, że cały horyzont kulturalny i intelektualny zostaje zamknięty w obrębie współrzędnych człowieka. Ów radykalny antropocentryzm obarcza człowieka tak dużą odpowiedzialnością, że nie jest on w stanie wytrzymać pojawiającego się w związku z tym nacisku i jego „psyche” eksploduje. Człowiek nowoczesny pogrąża się w różnego rodzaju upokorzeniach, z których najpoważniejszy jest niewątpliwie fakt, że idee, ideologie, systemy stają się ważniejsze od samej osoby ludzkiej. Nowoczesność daje świadectwo, że w imię wielkich haseł na abstrakcyjnych ołtarzach ideologicznych zostały złożone miliony osób.

 

Nowy porządek świata

 

Nowoczesność została wypracowana w Europie, ale przeszła do Stanów Zjednoczonych, młodego kraju, dającego jednak nowoczesności mocne impulsy. Kryzys nowoczesności jest sterowany przede wszystkim przez finanse. Obecnie zmienia się nie tylko lokalizacja światowych potęg, ale zmieniają się także sposoby sprawowania władzy. I jeśli nowoczesności brakowało sukcesów, to tak zwana nowa technologia może zacząć chlubić się prawdziwymi osiągnięciami: komputer jest zdolny do samostwarzania, klonowanie ludzkich części lub całego człowieka nie jest już tylko możliwością... i tak dalej.

 

1 2 3  
Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

5

Liczba głosów:

1

 

 

Komentarze użytkowników (0)

Sortuj według najnowszych

Facebook @portalDEONTwitter @deon_plYouTube @portalDEONplInstagram @deon_plKontakt

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook