Skąd się wziął post eucharystyczny i po co on jest?

Marek Blaza SJ
(fot. shutterstock.com)

Przyglądając się historii praktykowania postu eucharystycznego w Kościele rzymskokatolickim, można zauważyć, że ma on przede wszystkim na celu zabezpieczenie należytego szacunku wobec Eucharystii, w której Chrystus daje nam samego siebie.

 

W powyższym kontekście post eucharystyczny stoi na straży wyraźnego oddzielenia pokarmu doczesnego od Pokarmu niebiańskiego, który - chociaż nie jest celem, ale środkiem zbawienia - to jednak jest zadatkiem życia wiecznego.

 

Już w Nowym Testamencie możemy znaleźć pouczenie św. Pawła skierowane do Koryntian, które ma na celu podkreślenie szacunku dla Pokarmu eucharystycznego: "Gdy się zbieracie, nie ma u was spożywania Wieczerzy Pańskiej. Każdy bowiem już wcześniej zabiera się do własnego jedzenia, i tak się zdarza, że jeden jest głodny, podczas gdy drugi nietrzeźwy. Czyż nie macie domów, aby tam jeść i pić? Czy chcecie znieważać Boże zgromadzenie i zawstydzać tych, którzy nic nie mają? Cóż wam powiem? Czy będę was chwalił? Nie, za to was nie chwalę!" (1Kor 11,20-22).

 

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa istniała praktyka przedchrzcielnego postu tuż przed Wielkanocą, w ramach którego w Wielki Piątek i Wielką Sobotę zarówno kandydaci do chrztu, jak i wierni, zachowywali post ścisły, który polegał na spożyciu jednego tylko posiłku na dzień (wieczorem) oraz na powstrzymaniu się od mięsa, wina oraz pożycia małżeńskiego. Ponieważ podczas liturgii Wigilii Paschalnej nowo ochrzczonym udzielano od razu po chrzcie sakramenty bierzmowania i I Komunii św., do której przystępowali również wierni, dlatego można tutaj dopatrywać się genezy zarówno postu eucharystycznego, jak i liturgicznego okresu Wielkiego Postu.

 

Już w III w. Cyprian z Kartaginy (zm.258) potępiał zwyczaj przyjmowania Komunii św. po agapach. W konsekwencji nastąpiło oddzielenie Eucharystii od uczt braterskich. Później synody afrykańskie w Hipponie (393 r.) i w Kartaginie (397 i 419 r.) nakazały post przed Komunią św. z wyjątkiem Wielkiego Czwartku, kiedy to odbywała się agapa nawiązująca do uczty paschalnej. Odtąd praktyka postu eucharystycznego coraz bardziej rozpowszechniała się i zaostrzała w całym Kościele. Na podstawie nauczania św. Augustyna (354-430) wyraźnie wynika, że post ten polegał na tym, że Komunię św. należy przyjmować na czczo.

 

Na Wschodzie Synod w Trullo (691-692) nakazał zawsze przystępować do Komunii św. na czczo, także w Wielki Czwartek, anulując tym samym postanowienia wcześniejszych synodów afrykańskich. W XIII w. św. Tomasz z Akwinu (zm.1274) nauczał, iż post eucharystyczny wyklucza wszelki napój i pokarm. Synod w Coventry (1237 r.) nakazuje półtygodniowy post eucharystyczny. Dlatego też na przestrzeni kolejnych wieków utrzymywała się praktyka rygorystycznego postu eucharystycznego, zgodnie z którą pragnący przystąpić do Komunii św. musiał od północy powstrzymywać się od wszelkiego napoju (nawet wody!) i stałego pokarmu aż do momentu przyjęcia Komunii św. W efekcie zarzucono w ogóle sprawowanie Eucharystii w godzinach wieczornych, a sama celebracja Mszy św. została oddzielona od obrzędu Komunii św. Odtąd zaczął przyjmować się zwyczaj udzielania Komunii św. wiernym po Mszy św., jak również podczas jej sprawowania, przy bocznym ołtarzu, przez co sama Komunia św. stała się dodatkiem do celebracji Eucharystii.

 

W XII w. zaczęła rozpowszechniać się praktyka "oglądania Hostii" podczas podniesienia w ramach Mszy. Wierni zadowalali się więc przyjęciem Komunii duchowej, uważając niekiedy, iż samo "zobaczenie Hostii" jest równoznaczne z przyjęciem Ciała Pańskiego. Dlatego Sobór Laterański IV (1215 r.) nakazał, aby przynajmniej raz w roku, najlepiej w okresie wielkanocnym, przyjmować Komunię św. Była to reakcja na błędną opinię teologiczną, zgodnie z którą kapłani odprawiający Eucharystię mają obowiązek spożywać fizycznie Ciało i Krew Chrystusa, a wiernym wystarczy przyjmowanie Komunii duchowej.

 

Ten zanik przyjmowania Komunii św. przez wiernych nie zmienił jednak praktyki rygorystycznego postu eucharystycznego, czego dowodem jest orzeczenie Soboru w Konstancji (1415 r.): "Przyjęty zwyczaj Kościoła nakazywał i nakazuje, żeby [sakrament Eucharystii] nie był sprawowany po jedzeniu, i przyjmowany przez wiernych inaczej, jak na czczo, chyba że w czasie choroby lub innej konieczności uznanej i zaakceptowanej przez Kościół".

 

Kiedy św. Stanisław Kostka (1550-1568) za zgodą swojego spowiednika przyjmował Komunię św. raz na tydzień, to wywoływał tą praktyką zgorszenie wśród wiernych, którzy uważali tak częste przyjmowanie Komunii za niebywałe zuchwalstwo. Natomiast objawienia, które otrzymała św. Małgorzata Maria Alacoque (1647-1690), zachęcały do przyjmowania Komunii św. w pierwsze piątki miesiąca. Ta praktyka wskazywała, że pobożny wierny świecki winien przyjmować Komunię raz na miesiąc, a piątek jest ku temu odpowiednim dniem, gdyż ma on charakter postny. Dlatego w naturalny sposób ten dzień wpisuje się post eucharystyczny.

 

Dyscyplinę postu eucharystycznego złagodził dopiero papież Pius XII, orzekając w 1953 r., iż woda nie łamie postu. Następnie w 1959 r. tenże sam papież skrócił post eucharystyczny do 3 godzin i polegał na powstrzymywaniu się od pokarmów stałych i napojów alkoholowych. Dzięki tym zmianom zaczęto po wielu wiekach odprawiać Msze św. wieczorne. W 1964 roku Paweł VI skrócił post eucharystyczny do jednej godziny, a instrukcja Immensae caritatis z 1973 r. przewidziała post eucharystyczny trwający około kwadransa dla osób chorych i starszych nie mogących opuszczać domu oraz ich opiekunów pragnących przystąpić do Komunii św. Gdy zaś umierający wierny pragnie przyjąć Wiatyk, wówczas w ogóle nie jest związany obowiązkiem postu eucharystycznego.

 

Zasady dotyczące postu eucharystycznego ustanowione przez Pawła VI i obowiązujące po dziś dzień z pewnością stają się z jednej strony wielkim udogodnieniem, ale z drugiej strony tym bardziej zobowiązują i wzywają do częstszego przystępowania do Komunii św.

 

 

Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

4.85

Liczba głosów:

27

 

 

Komentarze użytkowników (9)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

andrzej_a 18:36:27 | 2017-01-09
ad MPJCH777

Drogi Janie,

Przytaczając to co było, dobrze prawisz, jednak piszesz o tym co było Kiedyś.
Bóg jednak wciąż poszerza wiedzę o Sobie w świadomości ludzi, tym samym dzisiaj ludzie więcej pojmują Boga niż kiedyś.
Nie piszę o świadomości większości wiernych; wielu Kościołów Chrześcijańskich, lecz o wiedzy którą Bóg ofiaruje wybranym przez Siebie.

Kiedyś faktycznie Apostołowie podtrzymywali tradycję "Łamania Chleba" jednak nie pojmowali pełniejszego znaczenia tego obrzędu. Z biegiem lat Bóg odkrywa Swoje tajemnice ludziom i dzisiaj większość już pojmuje, iż w Eucharystycznym Chlebie w sposób cudowny jest ukryte Ciało Boże; mistyczne Ciało samego Jezusa Chrystusa.

Mnie osobiście Bóg ukazał tą tajemnicę Ciała Bożego w Chlebie Eucharystycznym.
Gdybym nie otrzymał tego Daru Świadectwa być może nadal bym nie rozumiał głębi istoty Ofiarowania w Eucharystii.

Drogi Janie,  Mistyczne Ciało Jezusa jest w Chlebie Eucharystycznym tak jak Krew w winie.

Gdy kiedyś próbowałem pojąć dlaczego Bóg w Biblii jest względem obecnych czasów jakby niepełny usłyszałem takie słowa:
"pierwsi będą ostatnimi, a ostatni pierwszymi".
Po jakimś czasie zrozumiałem, iż koniec czasów będzie obfitował w ludzi pełniejszej świadomości wiary niż to było na początku.
Oczywiście nie wszyscy będą posiadać taką świadomość. Bóg sam wybiera komu powierzać swoje tajemnice. 
Zaznaczę od razu, iż nie twierdzę, iż tacy wybrani są względem innych jakoś wyjątkowi. Względem Boga są tacy sami, no może trochę więcej mają już tutaj obowiązków.

Oceń 2 3 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:18:54 | 2017-01-09
Umiłowani w Panu Jezusie Chrystusie


Apostołowie zwłaszcza ap Paweł sami bezpośrednio opisują jak wyglądały spotkania i spożywanie na tych spotkaniach chleba czynione na pamiątkę . Nawet doszło do bezpośrednich upomnień aby ludzie  najadali się przed takim spotkaniem w domach. To jest wyraźny obraz jak wyglądało spożywanie chleba czynione na pamiątkę. Podobnie to obrazuje Didache (Nauczanie Pana do narodów przekazane przez dwunastu apostołów.)
Dziękczynienie przy winie i chlebie
1 Co się z kolei tyczy dziękczynienia - dziękujcie w następujacy sposób.
2 Najpierw przy kielichu:
«Dziękujemy Ci, nasz Ojcze, za świętą winorośl* Dawida, Twojego sługi.
Tobie chwała na wieki.»
3 Natomiast przy połamanym* [chlebie]:
«Dziękujemy Ci, nasz Ojcze, za życie i poznanie, które dałeś poznać nam przez Jezusa, Twego Sługę.
Tobie chwała na wieki.
4 Tak jak ten połamany* [chleb] był rozproszony na górach i zgromadzony, stał się jednym, tak niech zostanie zgromadzona Twoja Społeczność* z krańców ziemi do Twego Królestwa,

Dziękczynienie
1 A gdy się najecie, dziękujcie w ten sposób:
2 «Dziękujemy Ci, święty Ojcze,
za Twoje święte Imię, które rozbiło namiot w naszych sercach,
i za poznanie, wiarę oraz nieśmiertelność, którą dałeś nam poznać przez Jezusa, Twego Sługę.
Tobie chwała na wieki.
„”1 A gdy się najecie, dziękujcie w ten sposób:””
Wyraźnie widać , że DZIĘKUJĄ ZA POZNANIE  , WIARĘ  ORAZ NIEŚMIERTELNOŚĆ


Wyraźnie widać , że tak jak bezpośrednio apostołowie tak i pierwsi uczniowie tych apostołów spotkania takie wykorzystywali do przekazywania słów Ewangelii Chrystusa . Nikt z apostołów ani pierwszych uczniów nie wznosił chleba i nie mówił , że jest to CIAŁO CHRYSTUSA w dosłownym tego słowa tłumaczeniu. Apostołowie rozumieli słowa Pana Jezusa Chrystusa :

Oceń 5 3 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:15:50 | 2017-01-09
60 A spośród Jego uczniów, którzy to usłyszeli, wielu mówiło: «Trudna jest ta mowa. Któż jej może słuchać?» 61 Jezus jednak świadom tego, że uczniowie Jego na to szemrali, rzekł do nich: «To was gorszy? 62 A gdy ujrzycie Syna Człowieczego, jak będzie wstępował tam, gdzie był przedtem? 63 Duch daje życie; ciało na nic się nie przyda10
Słowa, które Ja wam powiedziałem, są duchem i są życiem.
64 Lecz pośród was są tacy, którzy nie wierzą».

Słowa, które Ja wam powiedziałem, są duchem i są życiem.

. Ogólnie ciało fizyczne odżywia się chlebem i wodą i UMIERA , natomiast ciało duchowe człowieka ( dusza ) żyje w MOCY DUCHA i odżywia się CIAŁEM DUCHOWYM  PANA JEZUSA CHRYSTUSA.
Ciało Duchowe Pana Jezusa Chrystusa jest MOCĄ JEGO OJCA  I ŻADEN MAG NIE JEST W STANIE PRZEMIENIĆ CHLEB ZIEMSKI W DUCHA ŚWIĘTEGO PRAWDĘ .
JEŚLI BY TAK BYŁO PAN JEZUS NIE PRZYSYŁAŁBY DUCHA ŚWIĘTEGO PRAWDY  LECZ STWARZALI BY  GO KSIĘŻA ( dokładnie przemienialiby  chleb w DUCHA ŚW PRAWDĘ – CIAŁO PANA JEZUSA CHRYSTUSA )  A to jest nie możliwe  , ponieważ Pan Jezus Chrystus został zrodzony przez swojego OJCA . To jest właśnie CIAŁO PANA JEZUSA CHRYSTUSA którym należy się odżywiać dokładnie tak jak to wyjaśnił ap Paweł

Oceń 5 3 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:14:21 | 2017-01-09
16 Oto, czego uczę: postępujcie według ducha, a nie spełnicie pożądania ciała. 17 Ciało bowiem do czego innego dąży niż duch, a duch do czego innego niż ciało, i stąd nie ma między nimi zgody, tak że nie czynicie tego, co chcecie. 18 Jeśli jednak pozwolicie się prowadzić duchowi, nie znajdziecie się w niewoli Prawa.
19 5 Jest zaś rzeczą wiadomą, jakie uczynki rodzą się z ciała: nierząd, nieczystość, wyuzdanie, 20 uprawianie bałwochwalstwa, czary, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwa pogoń za zaszczytami, niezgoda, rozłamy, 21 zazdrość, pijaństwo, hulanki i tym podobne. Co do nich zapowiadam wam, jak to już zapowiedziałem: ci, którzy się takich rzeczy dopuszczają, królestwa Bożego nie odziedziczą.
22 Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, 23 łagodność, opanowanie. Przeciw takim [cnotom] nie ma Prawa6.
24 A ci, którzy należą do Chrystusa Jezusa, ukrzyżowali ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami. 25 Mając życie od Ducha, do Ducha się też stosujmy.

Oceń 4 2 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:12:49 | 2017-01-09
Człowiek , który uwierzył w Pana Jezusa Chrystusa oddał mu swoje życie STOSUJE się do słów  „postępujcie według ducha, a nie spełnicie pożądania ciała „  RODZI SIĘ NA NOWO.  ŻYJE I ODŻYWIA SIĘ DUCHEM ŚWIĘTYM PRAWDĄ - CIAŁEM DUCHOWYM  PANA JEZUSA CHRYSTUSA .

Dlatego chleb i wino spożywamy na pamiątkę a dusza żywi się CIAŁEM  DUCHOWYM PANA JEZUSA CHRYSTUSA – DUCHEM ŚWIĘTYM PRAWDĄ , które nie posiada postaciowości , JEST MOCĄ w której żyje dusza ludzka.



Ciało fizyczne człowieka aby żyło musi mieć pokarm ( fizyczny ) chleb i wodę ( inne) . Dusza ludzka aby żyła musi być zanurzona w Mocy –Duchu - Programie, który tę duszę ożywia . Moc Ducha sprawia , że dusza czuje i ogólnie funkcjonuje. A więc pokarmem ( źródłem życia ) dla duszy jest Moc Ducha . Dusza ludzka musi pożywać tę moc aby żyć.
O tym mówił Pan Jezus Chrystus i apostołowie ( najwięcej ap Paweł ). Jeśli więc człowiek ( tj dusza i ciało fizyczne ) nie pożywia się Duchem św Prawdą , MOCĄ OJCA PANA JEZUSA CHRYSTUSA i tylko stosuje się do mocy pożądania ciała , to taki człowiek ( dusza ) nie będzie miała życia w sobie. Bo życie , to wieczne życie daje tylko DUCH ŚW – moc Ojca Pana Jezusa Chrystusa.

Oceń 4 2 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:11:45 | 2017-01-09
Tylko w NIM zanurzona dusza może żyć wiecznie i szczęśliwie ( Ciało – Królestwo Pana Jezusa Chrystusa.) Co należy zrobić aby spożywać Ciało i Krew Duchową Pana Jezusa Chrystusa ?   Należy w NIEGO uwierzyć , oddać mu swoje życie  i poprosić o MOC JEGO OJCA --- DUCHA SWIĘTEGO PRAWDĘ .  Jeśli taki człowiek otrzyma Ducha św Prawdę to jego dusza ( ego) zostaje zanurzona w Nim i od tej pory jeśli będzie się do niego stosować (16 Oto, czego uczę: postępujcie według ducha, a nie spełnicie pożądania ciała. 17 Ciało bowiem do czego innego dąży niż duch, a duch do czego innego niż ciało, i stąd nie ma między nimi zgody, tak że nie czynicie tego, co chcecie. )   zaczyna się NIM odżywiać. ŻYJE W NIM .  Odżywianie się CIAŁEM Pana Jezusa Chrystusa jest przez cały czas gdy człowiek stosuje się właśnie do Niego . Odzywianie się Duchem _ Prawda – Mocą Ojca , które jest CIAŁEM Pana Jezusa Chrystusa  jest przez całe życie człowieka , jeśli ten stosuje się do Niego. Ogólnie pisząc człowiek odżywia się Ciałem Pana Jezusa Chrystusa wtedy gdy wybiera właśnie działanie , MOC Ducha św Prawdy . To samo dotyczy KRWI DUCHOWEJ – MOCY która oczyszcza duszę z grzechów.
Żaden człowiek w tym ksiądz , papież  nie jest w stanie przemienić chleba w Moc Ojca Pana Jezusa Chrystusa ( Ducha św Prawdę ) , które jest CIAŁEM DUCHOWYM  Pana Jezusa Chrystusa , chociażby dlatego że sam żyje w MOCY DUCHOWEJ .
CIAŁO DUCHOWE PANA JEZUSA CHRYSTUSA JEST ZRODZONE PRZEZ JEGO OJCA PANA PANÓW.
Ciało Pana Jezusa Chrystusa (DUCH ŚW PRAWDA)  , które zesłał JEGO OJCIEC do tego świata MOŻNA TYLKO PRZYJĄĆ

Oceń 4 2 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 11:10:09 | 2017-01-09
KK wyraźnie w KKK precyzuje cyt:
1365  :

"Ponieważ Eucharystia jest pamiątką Paschy Chrystusa, jest ona także ofiarą. Charakter
ofiarny ukazuje się już w słowach jej ustanowienia: „To jest Ciało moje, które za was
będzie wydane" i „Ten kielich to Nowe Przymierze we Krwi mojej, która za was będzie
wylana" (Łk 22, 19-20). W Eucharystii Chrystus daje to samo ciało, które wydał za nas na
krzyżu, tę samą krew, którą wylał „za wielu (...) na odpuszczenie grzechów"

W Eucharystii Chrystus daje to samo ciało, które wydał za nas na
krzyżu, tę samą krew, którą wylał „za wielu (...) na odpuszczenie grzechów"

I TO WŁAŚNIE JEST NIEZGODNE Z EWANGELIĄ  A NAWET Z BEZPOŚREDNIMI  SŁOWAMI PANA JEZUSA CHRYSTUSA który powiedział :

63 Duch daje życie; ciało na nic się nie przyda10. Słowa, które Ja wam powiedziałem, są duchem i są życiem. 64 Lecz pośród was są tacy, którzy nie wierzą».



Króluj nam Panie Jezu Chryste

Oceń 5 3 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MPJCH777 18:18:19 | 2017-01-08
Marek Blaza SJ

Do cytatu, który ksiądz przywołał:
"Już w Nowym Testamencie możemy znaleźć pouczenie św. Pawła skierowane do Koryntian, które ma na celu podkreślenie szacunku dla Pokarmu eucharystycznego: "Gdy się zbieracie, nie ma u was spożywania Wieczerzy Pańskiej. Każdy bowiem już wcześniej zabiera się do własnego jedzenia, i tak się zdarza, że jeden jest głodny, podczas gdy drugi nietrzeźwy."

proszę o przywołanie cytatu jak to Paweł czy inni apostołowie przemieniali chleb w Ciało Pana Jezusa Chrystusa.
Jesli ksiądz nie znajdzie takiego przypadku proszę nie wprowadzać w błąd czytelnika, że Paweł mówił o szacunku dla Pokarmu eucharystycznego.
Proszę trochę poczytać w tym temacie i dotrzeć od kiedy zaczeły być odprawiane msze w tym o przemianie chleba w fizyczne Ciało Pana Jezusa Chrystusa. Proszę rozpocząc wiedzę od zapoznania się z Didache lub Nauka dwunastu apostołów i więcej nie pisać kłamstw.

Ap Paweł nie mógł mówić o pokarmie eucharystycznym z prostych przyczyn, ponieważ za niego nikt nie przemieniał chleba w fizyczne ciało Pana Jezusa Chrystysa.

Króluj nam Panie Jezu Chryste

Oceń 16 10 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

andrzej_a 17:35:08 | 2017-01-08
Obok czystości ducha warto zatroszczyć się o czystość umysłu i to nie tylko swojego, ale również najbliższych.

Od czego zacząć?

O tym naucza o. Adam Szustak:
https://www.youtube.com/watch?v=7xIjNydlBt4

Oceń 3 2 odpowiedz

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook