Europa: kryzys nie tylko ekonomiczny

ks. Adam Błyszcz CR

Czym jest kryzys, który trapi Europę? Wbrew wszelkim danym ta sytuacja nie sprowadza się do wymiarów ekonomicznych. Jego rdzeniem jest zachwianie moralności. Kryzys, który trapi świat zachodni, jest w gruncie rzeczy kryzysem idei odkupienia.

 

W ostatnich dniach ukazały się dwa ważne wywiady. Obydwa na łamach Gazety Wyborczej. Pierwszy z Marcinem Królem (z 8 lutego 2014 roku), a drugi z nowym prowincjałem dominikanów, ojcem Pawłem Kozackim (z 18 lutego 2014 roku). Pierwsza rozmowa przeszła niemal niezauważona. Drugi wywiad zaistniał dzięki tytułowi, jakoby ojciec Paweł był przeciwnikiem religii w szkole.

 

Co ciekawe, obydwa teksty zazębiają się. Marcin Król mówi o kryzysie Europy, nie mówiąc o impasie chrześcijaństwa. Ojciec Paweł Kozacki mówi o kryzysie chrześcijaństwa, nie mówiąc o impasie Europy.

Wydaje się, że mamy do czynienia z przesileniem ekonomicznym, z ułomną dystrybucją dóbr, z wykluczeniem (czyż nie pisał o tym papież Franciszek w Evangelii gaudium?), z galopującym rozwarstwieniem społecznym. Według Marcina Króla to musi doprowadzić do nadejścia CZEGOŚ, co nas zmiecie.

 

Czym jest kryzys, który trapi Europę? Wbrew wszelkim danym ta sytuacja nie sprowadza się do wymiarów ekonomicznych. Rdzeniem kryzysu jest zachwianie moralności. Żeby było jasne - rzecz nie dotyczy tego, że ludzie czynią zło; że grzeszą. Tak było zawsze. Kryzys moralności następuje wtedy, kiedy zostaje zatracona świadomość tego, co dobre i złe. Może należałoby to wyrazić w kategoriach mniej radykalnych - do kryzysu dochodzi wtedy, kiedy następuje przewartościowanie kategorii dobra i zła. To są procesy, które trwają dziesięciolecia. Jak długo Europa pracowała na I i II wojnę, podczas której Żydów określono jako robactwo? Jak długo Europa pracowała na komunizm, który burżuazję określił jako szkodników? Piszę to, gdyż te erupcje nienawiści i zagłady wrogów są już tylko i wyłącznie efektem, rezultatem długoterminowych procesów mentalnych, które przygotowały grunt pod Lenina, Hitlera i Stalina.

 

Musi niepokoić fakt, że kilkadziesiąt lat po Holokauście znajdują się tacy, którzy wspierają ideologię narodowego socjalizmu. Musi niepokoić fakt, że kilkadziesiąt lat po Gułagach są tacy, którzy popierają komunizm.

 

Do tej pory w Europie chrześcijaństwo było odpowiedzialne za określenie kategorii dobra i zła. Procesy sekularyzacji doprowadziły do sytuacji, w której chrześcijaństwo jest jednym z podmiotów określających ich naturę. Oczywiście obok państwa i indywiduum. To właśnie na styku tych podmiotów dochodzi do konfliktów. Indywiduum, wsparte przez państwo, nie chce zgodzić się na deklarację chrześcijaństwa (Kościołów). Jest rzeczą godziwą (bo dozwoloną przez prawo) zabić dziecko nienarodzone - tak powie państwo. Jest to rzecz niegodziwa - to deklaracja chrześcijaństwa. Te napięcia nie są spowodowane tylko tym, że doszło do konfliktu między państwem (reprezentującym i wspierającym indywiduum) a Kościołem. One są spowodowane także tym, że Kościół utracił zdolność określania dobra i zła. Stało się tak w wyniku utraty wiarygodności Kościoła.

 

Co podważyło tę wiarygodność? W skali światowej - niewątpliwie pedofilia. Nie dlatego, że takie zbrodnie się zdarzają, ale dlatego, że nie umieliśmy sobie z tym poradzić w wymiarze instytucjonalnym. Na polskim podwórku powaliła nas niezgoda na lustrację. Przypominam sobie wypowiedź jednego z polskich biskupów, który twierdził, że nie sposób oceniać komunistycznych realiów, nie znając ówczesnej sytuacji. Od razu rodzi się pytanie, jak młodemu małżeństwu, żyjącemu w kawalerce (i nie mającemu bliskich szans na polepszenie swojej sytuacji) celibatariusz może proponować katolicką wizję przeżywania seksualności? Temat lustracji wraca. Można go przemilczeć i przetrzymać - jak czyni polski Kościół. Ale czy przyniesie to pożytek Kościołowi i społeczeństwu?

 

Marcin Król nie mówi o kryzysie chrześcijaństwa. Dla niego kryzys ma przede wszystkim charakter ekonomiczny - niesprawiedliwa dystrybucja dóbr. Ale nie jest to efekt chybionych struktur. To owoc niewrażliwości serca. Wydaje się zatem, że osią tego kryzysu jest jednak moralność. Jeśli rzecz dotyczy wrażliwości serca, to musimy przyznać, że Europa jest chora, bo chore jest chrześcijaństwo, bo chory jest Kościół, który w tej Europie był (jest?) odpowiedzialny za wrażliwość serca.

 

Co Kościół (chrześcijaństwo) ma do zaproponowania światu? Błogosławiony Jan Paweł II mówił o swoistej diakonii prawdy, którą Kościół oferuje światu. Chrześcijaństwo przynosi prawdę o człowieku. Ta prawda sprowadza się do jednego: człowiek potrzebuje odkupienia.

 

Chrześcijaństwo może zaproponować jedynie (i aż) orędzie odkupienia. Ale Kościół, który wobec zbrodni pedofilii (na poziomie światowym) czy współpracy z reżimem komunistycznym (na poziomie polskim) zachowuje się tak, jakby nic się nie stało, przestaje być wiarygodnym nosicielem idei odkupienia. Kryzys, który trapi nasz świat zachodni, jest w gruncie rzeczy kryzysem idei odkupienia, przebaczenia. Świat patrzy na chrześcijaństwo i widzi ludzi, którzy z lękiem spoglądają w swoją przeszłość, którzy najchętniej chcieliby o tej przeszłości zapomnieć. Jeśli tak jednak jest - to świat ma przed sobą ludzi, którzy nie wierzą w odkupienie i przebaczenie. Kryzys, który przeżywamy, jest kryzysem stricte religijnym, teologicznym. Utraciliśmy wiarę w odkupienie. Tam, gdzie nie ma zdolności do konfrontacji z prawdą - tam nie sposób mówić o potrzebie odkupienia.

 

Na kryzys chrześcijaństwa w rozumieniu teologicznym nakłada się ekonomiczny kryzys Kościoła. Stworzyliśmy strukturę, której nie potrafimy udźwignąć. Dlatego pojawiają się głosy, by przerzucić na państwo część kosztów utrzymania Kościoła. Wprost wspomnieć trzeba o dwóch kwestiach. Kościół w Polsce buduje Świątynię Opatrzności Bożej. Bierzemy od państwa sześć milionów złotych na prace około tej inwestycji. W tym samym czasie spieramy się z państwem o kwestię in vitro. Sześć milionów zostaje poświęconych na wybudowanie muzeum błogosławionego Jana Pawła II i kardynała Stefana Wyszyńskiego, których poglądy na obronę życia poczętego dobrze znamy. Gdzie sens tu i logika? Nie ma.

 

Nie stać nas na utrzymanie struktur stworzonych przez przeszłość. I nie stać nas również na rezygnację z tych struktur. Dopiero teraz widzimy, jak ważne i jak prorocze były przemówienia Benedykta XVI w czasie jego pielgrzymki do Niemiec w 2011 roku.

To ambiwalentne państwo pomaga Kościołowi w prowadzeniu ewangelizacji. Tym przecież jest katecheza w szkole. Prowadzimy ją na barkach państwa. Czy to służy Kościołowi? Państwu niewątpliwie tak, ale Kościołowi niekoniecznie. Piszę to z pełną odpowiedzialnością - model katechezy szkolnej, z którą mamy do czynienia, dzisiaj powinien być przepracowany. To właśnie gdzieś tutaj zazębiają się te dwa wywiady, o których wspomniałem na wstępie. Europa potrzebuje chrześcijaństwa i niezauważanie tego świadczy uprzedzeniu, które intelektualistom nie przystoi. Kościoły potrzebują państwa, ale ta relacja winna być przemodelowana. Tak, aby gwarantować Kościołom wolność i wiarygodność. 

 

 

Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

4.45

Liczba głosów:

22

 

 

Komentarze użytkowników (10)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

~kate 16:05:17 | 2014-02-28
Ani Państwo, ani Kościół nie przetrwa. To, co przychodzi, to zupełnie inny świat. Z pewnością będą go widzieć już nasze dzieci, choć jeszcze z pewnością nie do końca rozumieć. Oczywiście będą również chrześcijanie, ale będą oni funkcjonować zupełnie inaczej, bo inne będą mechanizmy funkcjonowania społecznego. Słowem będzie wszystko, co jest obecnie, ale inaczej. Nie należy się tym przejmować, bo życie wyprzedza rozumowanie.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

Jurek23U 16:19:53 | 2014-02-27
Wszystko to sa wtorne problemy, moim zdaniem. Jakich by nie powyszukiwac bledow Kosciola - co do pedofilii, lustracji czy politycyzacji Kosciola - zrodlo glowne jest zawsze to samo. Struktury hierarchiczne NIE zakladaja podmiotowosci jednostki, bo powstaly w czasach, kiedy tylko wladcy mieli jakakolwiek podmiotowosc, a wartosc innych malala w miare schodzenia w dol po drabinie spoleczenstwa starozytnego czy feudalnego. Koscielna teologia dokladnie dlatego gada w dzien i w nocy o "podmiotowosci" i "godnosci", ze sa one niemozliwe w systemie, gdzie wladza nie podlega demokratycznej kontroli. Dopoki w Kosciele niemozliwe bedzie myslenie historyczne - systematyczna ocena organizacji i teologii pod katem ich zrodel historycznych, jako odpowiedzi na pytania dawnych epok, a NIE NASZEJ EPOKI - dopoty oczywista np. dla mnie jako ateisty potrzeba reform instytucjonalnych i ideowych - bedzie pracowicie zamazywana. Krotko mowiac - teologowie i publicysci jak Adam beda w nieskonczonosc GADAC o tym, czego biskupi nigdy nie pozwola im ZREALIZOWAC. A sami biskupi beda nadal unikac realnego angazowania sie w SYSTEMATYCZNY spor z kimkolwiek. (Krotkie, haslowe, despotyczne wystapienia w takich czy innych sprawach - to zaden dialog spoleczny...). Powiem inaczej: Czy fakt, ze dominikanie wybieraja przeorow - nie ma przypadkiem jakiegos zwiazku z tym, ze dominikanie o wiele lepiej potrafia "wyczuc" sumienia wspolczesnych wiernych - niz biskupi? Naprawde nikt nie widzi tej zaleznosci?

...... zgadzam sie , system "feudalny" w kościele prowadzi do obojętności wiernych.Proboszcz decyduje o wszystkim,rady parafialne nie działają,parafianin w swoim Kościele, nie ma nic do gadania.

Oceń 1 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

Jurek23U 16:17:16 | 2014-02-27
Wszystko to sa wtorne problemy, moim zdaniem. Jakich by nie powyszukiwac bledow Kosciola - co do pedofilii, lustracji czy politycyzacji Kosciola - zrodlo glowne jest zawsze to samo. Struktury hierarchiczne NIE zakladaja podmiotowosci jednostki, bo powstaly w czasach, kiedy tylko wladcy mieli jakakolwiek podmiotowosc, a wartosc innych malala w miare schodzenia w dol po drabinie spoleczenstwa starozytnego czy feudalnego. Koscielna teologia dokladnie dlatego gada w dzien i w nocy o "podmiotowosci" i "godnosci", ze sa one niemozliwe w systemie, gdzie wladza nie podlega demokratycznej kontroli. Dopoki w Kosciele niemozliwe bedzie myslenie historyczne - systematyczna ocena organizacji i teologii pod katem ich zrodel historycznych, jako odpowiedzi na pytania dawnych epok, a NIE NASZEJ EPOKI - dopoty oczywista np. dla mnie jako ateisty potrzeba reform instytucjonalnych i ideowych - bedzie pracowicie zamazywana. Krotko mowiac - teologowie i publicysci jak Adam beda w nieskonczonosc GADAC o tym, czego biskupi nigdy nie pozwola im ZREALIZOWAC. A sami biskupi beda nadal unikac realnego angazowania sie w SYSTEMATYCZNY spor z kimkolwiek. (Krotkie, haslowe, despotyczne wystapienia w takich czy innych sprawach - to zaden dialog spoleczny...). Powiem inaczej: Czy fakt, ze dominikanie wybieraja przeorow - nie ma przypadkiem jakiegos zwiazku z tym, ze dominikanie o wiele lepiej potrafia "wyczuc" sumienia wspolczesnych wiernych - niz biskupi? Naprawde nikt nie widzi tej zaleznosci?

...... zgadzam sie , system "feudalny" w kościele prowadzi do obojętności wiernych.Proboszcz decyduje o wszystkim,rady parafialne nie działają,parafianin w swoim Kościele, nie ma nic do gadania.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

MR 11:16:13 | 2014-02-26
Europa zaczyna przypominać rozkapryszonego dzieciaka. Wszystkim się wszystko należy. Wszyscy czegoś chcą dla siebie wobec tego uważają, że mają prawo. Pracować maja inni, na Zachodzie Polacy, w Polsce Ukrainki. Duchem Europy było chrześcijaństwo, gdy je wypędzono duchem stała się konsumpcja i przyjemności. Dojedzono już resztki, teraz idzie na kredyt, którego przyszsłe pokolenia nie dadzą rady spłacić. Przyjdą Chińczycy, albo faceci w turbanach i zrobia z tym porządek

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~wanda 05:50:05 | 2014-02-26
Religia w szkole-pamiętam Babcię, wspominająca kalambury,wyśmiewające katechetę we Lwowie.Ale potem ta Babcia stała na mrozie  i została zwolniona z pracy ,w obronie nauki Religii szkole......Bo od pouczania,wyśmiewania zaczyna się,a kończy się na.....

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

Kamila 22:58:44 | 2014-02-25
Chyba nie do końca przemyślane wszystkie punkty tego artykułu. Np. nie bardzo rozumiem tezy o Świątyni Opatrzności. Jak aktualny rząd popiera in vitro, to kościół nie może wziąć pieniędzy od ministra kultury??? Polemizowałabym też ze stwierdzeniem, ze wiarygodność Koscioła w skali światowej podważyła pedofilia, to juz był skutek, nie przyczyna. Natomiast kluczowe jest stwierdzenie, ze za kryzys (nie tylko moralności) odpowiada zatracona świadomość tego, co dobre i złe. Ludzie zawsze postępowali źle, ale wiedzieli, ze jest to nie tylko zagrożone karą tu na ziemi, ale że jest to po prostu złe. Utrata tej świadomości to początek czynienia zła, czyli odcinania się od Boga. 

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

jazmig 18:20:10 | 2014-02-25
Biorąc jako przykład budowę Świątyni Opatrzności Bożej, to jest ona przykładem niemoralności tych, którzy podjęli decyzję o budowie w taki, a nie inny sposób oraz tych, którzy to wszystko kontynuują.

Decyzja w ogóle nie miała sensu. Budowanie ogromnej budowli, która nie jest sanktuarium i raczej na siebie nie zarobi, była nonsensem Połączenie jej z muzeum JPII było chytrym wybiegiem, aby wyłudzić legalnie dotacje państwowe, ale cały ten zabieg jest niemoralny. Teraz zaczyna się to odbijać czkawką.

Można było, a nawet należało, zbudować muzeum JPII jako oddzielną budowlę w jakimś wygodniejszym dla wycieczek miejscu, niekoniecznie w Wilanowie.

Kiedy Kościół uzależnia się od państwa, musi ustępować państwu w sprawach zasadniczych. Zgadzam się z autorem, że skoro państwo daje kasę na budowle kościelne, to będzie chciało ustępstw w jakichś swoich sprawach. Skoro walczymy z in vitro, to nie powinniśmy się uzależniać od państwa.

Idea odpisów na KK z podatków jest jeszcze głupsza, od budowy tego nieszczęsnego muzeum w obrębie świątyni. To kompletnie uzależni KK od państwa i da mu narzędzia do ingerencji w funkcjonowanie Kościoła.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Wojtek Rych 16:27:20 | 2014-02-25
Zgoda co do kryzysu instytucjonalnego w Kościale.
Ale źródło kryzysu moralnego jest głębsze, to krzys wiary.  Źródłem kryzysu wiary jest; utrata zdolności wykazania, że Bóg jest Miłością.

Kościół jako chrześciańska całość zamiast włączać się z Dzieło Boga, co jest Dziełem tworzonym z Miłości; włacza się w struktury, co Miłości Boga są zaprzeczeniem.....
Zaprzeczeniem upraszczającym Miłość i Miłosierdzie wyłącznie do wolontariatu...

Miłość Boga, Duch Boga, Wola Boga = II Przymierze= SŁOWO = Nowy Testament
Miłość Boga i Bliźniego w każdej sferze działania naszego życia, działania w sensie każdej czynności oraz wszelkiej relacji; dopiero pozwoli wykazać, że Bóg jest Miłością....
I tworzyć struktury zgodnie z Sejmowym nawoływaniem JPII o "Cywilizację Miłości"
Takie działanie uważam za jedyne lekarstwo na kryzys....
I moralny, ale też i wszystkie inne...

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Dariusz Kot 13:22:27 | 2014-02-25
Jesli ktos nie rozumie, o czym pisze powyzej, jesli chodzi o dominikanow, polecam bardzo znamienny, krytyczny tekst Jacka Pawlowicza": na ile dominikanie sa jeszcze "psami" Boga i Kosciola? (http://www.fronda.pl/blogi/poznacie-prawde-a-prawda-was-wyzwoli-j-832/na-ile-dominikanie-sa-jeszcze-psami-boga-i-kosciola,37750.html). Odpowiedz moim zdaniem brzmi - juz nie do konca sa psami. W zwiazku z demokratyzacja wladzy staja sie powoli LUDZMI Boga i Kosciola. 

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Dariusz Kot 13:05:57 | 2014-02-25
Wszystko to sa wtorne problemy, moim zdaniem. Jakich by nie powyszukiwac bledow Kosciola - co do pedofilii, lustracji czy politycyzacji Kosciola - zrodlo glowne jest zawsze to samo. Struktury hierarchiczne NIE zakladaja podmiotowosci jednostki, bo powstaly w czasach, kiedy tylko wladcy mieli jakakolwiek podmiotowosc, a wartosc innych malala w miare schodzenia w dol po drabinie spoleczenstwa starozytnego czy feudalnego. Koscielna teologia dokladnie dlatego gada w dzien i w nocy o "podmiotowosci" i "godnosci", ze sa one niemozliwe w systemie, gdzie wladza nie podlega demokratycznej kontroli. Dopoki w Kosciele niemozliwe bedzie myslenie historyczne - systematyczna ocena organizacji i teologii pod katem ich zrodel historycznych, jako odpowiedzi na pytania dawnych epok, a NIE NASZEJ EPOKI - dopoty oczywista np. dla mnie jako ateisty potrzeba reform instytucjonalnych i ideowych - bedzie pracowicie zamazywana. Krotko mowiac - teologowie i publicysci jak Adam beda w nieskonczonosc GADAC o tym, czego biskupi nigdy nie pozwola im ZREALIZOWAC. A sami biskupi beda nadal unikac realnego angazowania sie w SYSTEMATYCZNY spor z kimkolwiek. (Krotkie, haslowe, despotyczne wystapienia w takich czy innych sprawach - to zaden dialog spoleczny...). Powiem inaczej: Czy fakt, ze dominikanie wybieraja przeorow - nie ma przypadkiem jakiegos zwiazku z tym, ze dominikanie o wiele lepiej potrafia "wyczuc" sumienia wspolczesnych wiernych - niz biskupi? Naprawde nikt nie widzi tej zaleznosci?

Oceń odpowiedz

Facebook @portalDEONTwitter @deon_plYouTube @portalDEONplInstagram @deon_plKontakt

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook