Jeśli mnie kochasz, zrobisz to, o co cię proszę

Czy możliwe jest uwolnienie się od manipulowania w międzyosobowej komunikacji? (fot. shutterstock.com)

Manipulacja jest głęboko zakorzeniona w codziennej komunikacji międzyludzkiej, szczególnie: w wychowaniu, nauczaniu, zarządzaniu, w rodzinach, przyjaźniach, współpracy. Każde zaspokajanie potrzeb, wymagające pomocy czy współdziałania innych ludzi jest podatne na manipulacje, bo nie jesteśmy wolni od tendencji traktowania innych jako narzędzi.

 

Gdy uświadamiam sobie, że ktoś traktuje mnie instrumentalnie, budzi się we mnie opór, czuję, że zostaje naruszona moja wolność. Taką reakcję wyzwalają naciski, nachalne prośby, groźby, wymuszenia, zafałszowania informacji, szantaże, także te uczuciowe (Jeśli mnie kochasz, to zrobisz to, o co cię proszę").


Na manipulacje stosowane wobec mnie reaguję uczuciowo, przyjmuję postawy obronne, natomiast znacznie trudniej mi uświadomić sobie, że to ja wobec kogoś innego dopuszczam się manipulacji. Przeważnie spostrzegam jedynie postawę obronną rozmówcy. Sama tak bardzo skoncentrowana jestem na tym, co chcę osiągnąć, że skłonna będę raczej spontanicznie wzmagać naciski, przekonywać... Mogę zupełnie nie zauważać, że nie respektuję wolności innej osoby, nie dopuszczam do świadomości jej prawa do odmowy, innego zdania czy motywów postępowania, niezgodnego z moją sugestią. Stąd właśnie tak powszechne bywa przekonanie, że ktoś mną (nami) manipuluje, współistniejące z takim że przekonaniem, że ja (my) nigdy manipulacją się nie posługuję.

Jeszcze trudniej jest uświadomić sobie równie częstą postać manipulacji, którą podejmują, manipulując sobą, moim własnym zachowaniem. Manipulacja sobą to podejmowanie i nieraz trwałe trzymanie się form zachowania, pozwalające ukryć własne słabe strony i uczucia, niekiedy realizacja wyobrażenia Jak powinienem się zachowywać tu i teraz", czy Jakim powinienem być", względnie Jakim chcę być w oczach innych ludzi". Inaczej mówiąc manipuluję sobą, gdy wymuszam na sobie wypowiedzi czy zachowania, które stanowią realizację mojego Ja idealnego" wbrew Ja realnemu" i to ze względu na to, że patrzą na mnie inni ludzie (to zresztą także częsta pokusa wychowawców i rodziców przekonanych o tym, że powinni "dawać dobry przykład").

Działanie z motywu dawania przykładu jest czystą manipulacją sobą, w dodatku łatwą do rozszyfrowania. Najpowszechniejsze jest posługiwanie się manipulacją w wychowaniu, zarówno rodzinnym, jak szkolnym. Tymczasem tu właśnie ujawnia się słabość manipulacji: nie wywołuje ona poza doraźnym posłuszeństwem (lub nieposłuszeństwem) trwałych (pożądanych) zmian w zachowaniach, zawodzi więc oczekiwania wychowawcy. Właściwie także wychowanie metodą kar i nagród tylko wtedy dać może trwałe rezultaty i na trwale modyfikować postępowanie, o ile zostanie uzupełnione przekazem o wartościach, które zostaną zaakceptowane i staną się przedmiotem świadomych wyborów osoby wolnej od nacisków.

Nasuwa się pytanie, czy możliwe jest uwolnienie się od manipulowania w międzyosobowej komunikacji? Można częściej uświadamiać sobie, że dostrzegane u rozmówców reakcje obronne nie są przejawem ich negatywnej postawy wobec mnie, lecz raczej i o wiele częściej reakcją na moją manipulację, to znaczy nastawienie na skuteczność z pominięciem wolności osoby. Wtedy zawsze pozostaje mi możliwość skorygowania wypowiedzi, np. w sytuacji prośby na przedstawienie stanu potrzeby - zamiast dyktatu typu: "proszę, żebyś jutro o czwartej po południu zawiózł mnie do...". Ten dyktat imituje walor wypowiedzi rzeczowej, stanowi jednak manipulację, jeżeli nie wynika z uprzednio zawartej umowy o usługi. Właśnie zawieranie umów w różnych sprawach może uwolnić od manipulacji: we współpracy, w podziale obowiązków domowych, planu zajęć, w dobrowolnym przyjmowaniu ustalanych wspólnie reguł czy regulaminów (pisze o tym T. Gordon w Wychowaniu bez porażek) . Wychowanie wolne od manipulacji to staranie się o to, by drugi człowiek, którego akceptuję w jego odrębności i wolności, przyjął to, co mu proponuję i przedstawiam jako dobro (wartość) i uwzględniał to w swoich wyborach i postępowaniu.

Trudniej wyzwolić się z manipulowania sobą, zwłaszcza, gdy zyskało ono w moim przekonaniu rangę metody pracy nad sobą i gdy manipuluję sobą, aby podobać się nie tylko innym, lecz także sobie. Jest to praca na terytorium ściśle wewnętrznym: szczerości w rozpoznawaniu własnych potrzeb i uczuć. Zaczyna się od akceptacji własnego, ja realnego" i bywa możliwe, skoro zostało nazwane cnotą pokory, niekoniecznie w języku psychologicznym.

Fragment książki: ABC psychologii komunikacji - Elżbieta Sujak

 

 

Wspomóż Nas

Twoja ocena:

Średnia ocen:

4.3

Liczba głosów:

20

 

 

Komentarze użytkowników (6)

Sortuj według najnowszych

Zgłoś do moderacji

matik 20:02:54 | 2016-01-29
Najgrosze jak druga osoba właśnie tak stawia sprawy! Przeżyłem coś takiego, teraz myślę że osoby takie powinny udać się do psychologa i niech przejdą jakieś psychotesty czy coś. Bardzo utrudnia to życie.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Silent 17:40:03 | 2010-05-06
oczywiście że może być nieświadoma(...) Manipulator jest świadmy manipulacji, osoba manipulowana niekoniecznie.

To chyba wszystko wyjaśnia. Manipulator musi być świadomy, że manipuluje aby można było całą sytuacje nazwać manipulacją. Osoba manipulowana może być świadoma lub nie. Suma sumarum manipulacja (jako proces manipulowania pewną osobą bądź grupą osób) musi się wywodzić od świadomych osób. 
Więc jeszcze raz powtórzę, manipulować możemy tylko i wyłącznie świadomie.

Oceń odpowiedz

Zgłoś do moderacji

serce111 14:03:44 | 2010-05-04
oczywiście że może być nieświadoma, bo jak możana inaczej wytłumaczyć sytuację kiedy zakochana kobieta robi dokładnie to co jej sugeruje partner z wytłumaczeniem,że to miłość. W manipulacji ludzmi, manipulator wykorzystuje różne sposoby po to by osiągnąć swój cel. Wykorzystuje w tym celu słabe punkt osoby, którą chce manipulować. Manipulator jest świadmy manipulacji, osoba manipulowana niekoniecznie.

Oceń 1 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~Silent 14:10:33 | 2010-05-03
"natomiast znacznie trudniej mi uświadomić sobie, że to ja wobec kogoś innego dopuszczam się manipulacji." Manipulacja nie może być nieświadoma. Takie zachowanie wywodzi się z niedojrzałości emocjonalnej i nie można tego nazywać manipulacją. Co innego jeśli ktoś świadomie próbuje wywrzeć na kimś dane zachowania, wtedy możemy mówić o manipulacji. Pozdrawiam.

Oceń 2 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

serce111 10:16:05 | 2010-05-03
Maniupulacja jest na każdym kroku, w reklamach, w związkach i naszej percepcji świata. Nie ma niestety na to rady. Przyznajmy się sami,że  i nam się zdarza maipulować innymi ludzmi i ich uczuciami i pragnieniami.  Czyż nie?
Ważne jest jednak żeby nie popaść w matnię manipulacji i nie stać się pionkiem w grze kogoś innego. Obojętnie czy jest to praca, związek czy poprostu przyjaźń. Żyjmy rozważnie i uważnie.

Oceń 2 odpowiedz

Zgłoś do moderacji

~tchórzofretka 18:52:38 | 2010-04-30
Realnie-zrozpaczone ja wie,że nie jest w stanie wyedukować chorego ja na tyle,żeby pracować w dawnej branży bez codziennego umierania ze strachu o cudze życie.Owo ja nie pozwoli nikomu ingerować w spójne pragnienie powierzenia się Bogu i odcięcia od raniących ścian.

Oceń 1 odpowiedz

 

 

Inteligentne Życie 

Logowanie

 
Opcja umożliwiająca automatyczne logowanie w serwisie przy kolejnej wizycie. Jest aktywna do momentu wylogowania.
zarejestruj się zapomniałeś hasła?
Zaloguj przez Facebook