„Żadna kobieta nie jest tylko kobietą”

Przez wiele wieków miejsce kobiety w społeczeństwie było wyraźnie określone. Wyznaczały go ściany własnego domu, w którym poczesne miejsce zajmował dziecinny pokój, albo, jeżeli kobieta odczuwała pragnienie poświęcenia się Bogu lub – co było znacznie częstsze – takie „pragnienie” wyrażali (często ze względów majątkowych) opiekujący się nią mężczyźni – klasztorne mury.

To zrozumiałe, że w tak uporządkowanym i określonym świecie także odpowiedź na pytanie o tożsamość kobiety była dosyć prosta. Wielką rolę odgrywało w niej słowo „podporządkowanie”. Kobieta miała być podporządkowana mężczyźnie (ojcu, mężowi), w czym wyrażało się jej poddanie Stwórcy.

„Żadna kobieta nie jest tylko kobietą” (Edyta Stein)

Ta sytuacja zmieniła się radykalnie w ciągu ostatnich dwóch wieków. Po latach walki kobiety uzyskały dostęp do równego z mężczyznami wykształcenia, równe prawa rodzicielskie, wyborcze, dostęp do opieki lekarskiej i – przynajmniej teoretycznie – równe wynagrodzenie za równą pracę. Dziś kobiety są obecne we wszystkich dziedzinach aktywności społecznej i zawodowej (bywa, że w sposób wybitny) i pełnią wiele ważnych funkcji. Ta obecność pociąga za sobą przewartościowanie tradycyjnej roli żony i matki. Kobieta wyszła z kuchni i dziecinnego pokoju i poświęciła się sprawom ogólniejszym. Stało się jednak tak, że temu wyjściu towarzyszyła i nadal towarzyszy rewolucja obyczajowa, dokonująca się ze szczególną intensywnością w ostatnich czterdziestu latach. Absolutyzując kobiece „prawa” i rozciągając je na prawo do życia innych, doprowadziła ona do wielu ludzkich tragedii i wielu gorzkich owoców, przede wszystkim w sferze życia rodzinnego.

Zapewne dzisiejsze spojrzenie na rolę kobiet w społeczeństwie bliższe jest zamysłowi Bożemu, który przecież stworzył człowieka jako mężczyznę i niewiastę, a więc obdarzył kobietę równą z mężczyzną godnością i powołaniem. Jednak współczesnym kobietom w tej nowej sytuacji nie jest łatwo. Częściej niż ich babki i prababki doświadczają różnych nacisków, obaw, lęków i konfliktów. Niewątpliwie najczęstszym z nich jest, w sytuacji kobiet mających rodziny i pracujących zawodowo, konflikt między życiem rodzinnym a pracą. Ale są także i inne, na przykładzie których widać, jak łatwo dzisiejszej kobiecie stać się ofiarą: „Ogłosiwszy swoje niewzruszone prawo do równości we wszystkim, musi sobie radzić równocześnie z dwiema pułapkami: jedną, która właśnie w wysoko rozwiniętej cywilizacji, z jej jakby zgodą, czyni ją masowym przedmiotem gigantycznego biznesu erotycznego; i drugą – jeszcze groźniejszą: pułapką syndromu postaborcyjnego, niedającego o sobie zapomnieć od momentu, gdy wolność rozstrzygania o dopełnieniu zaistniałego macierzyństwa została ogłoszona jako niezbywalny składnik «praw kobiety»”.

Wydaje się, że dzisiaj w nowy sposób staje przed kobietą pytanie o jej tożsamość. Kim jestem? Czy tylko małym trybikiem w wielkiej produkcyjnej machinie? Szczebelkiem na drodze do własnej kariery? Zatroskaną o przyszłość dzieci matką? A może pustą, piękną lalką? Te pytania rodzą następne: W jaki sposób mogę żyć, by nie oprzeć się naciskom i najlepiej wyrazić siebie? By zachować wolność wewnętrzną? Tak, wbrew wszystkim kolorowym magazynom, najważniejszymi dziś pytaniami kobiety nie są te dotyczące urządzenia domu, jadłospisu, relacji erotycznych, wychowania dzieci, utrzymania pracy oraz fryzury i makijażu, ale te, które dotyczą jej własnej tożsamości.