Depresja – różne oblicza

Ryzyko przeżycia przynajmniej raz w życiu stanu depresyjnego dotyczy co piątej osoby. Siłą rzeczy jesteśmy zatem skazani na zetknięcie się z tą chorobą w naszym życiu. Depresja może dopaść nas samych albo  bliskie nam osoby. Jak rozpoznać czy mamy do czynienia z depresją czy tylko gorszym nastrojem, chwilowym spadkiem formy psychicznej? Czym jest depresja? Jakie przybiera formy?

Depresję stanowi złożony zespół cech mający wiele odmian. Wśród zmian, które mogą być oznakami istniejącej depresji, są między innymi:

• zmiany w przyzwyczajeniach dotyczących odżywiania się; bezsenność albo zwiększona potrzeba snu; spadek energii życiowej albo stałe zmęczenie i znudzenie

• poczucie winy lub niedoskonałości; utrata zainteresowań i motywacji w dziedzinach wcześniej traktowanych jako ważne obniżona zdolność uwagi i koncentracji dystansowanie się wobec przyjaciół i znajomych

• brak potrzeb seksualnych
• spowolnienie fizyczne i psychiczne
• wzmożona pobudliwość

• pesymistyczne spojrzenie w przyszłość

• stany bliskie płaczu; płacz; smutny wyraz twarzy

• myśli o śmierci i samounicestwieniu itd.

Symptomy te mogą występować w różnych połączeniach i charakteryzują się zróżnicowaną intensywnością, w zależności od stopnia depresji. Zazwyczaj rozróżnia się depresje lżejsze i cięższe, jak również łagodne, ale długo trwające złe nastroje.

Depresja psychotyczna i maniakalna

Do depresji cięższych zalicza się depresję psychotyczną, w której występują trudne do zrozumienia reakcje, powiązane często z urojeniami i halucynacjami. Do cięższych depresji można również zaliczyć depresję maniakalną, która oscyluje pomiędzy stanami depresyjnymi i maniakalnymi (euforyczna radość – śmiertelny smutek).

Depresja neurotyczna

Wśród depresji lżejszych wyróżnia się depresje neurotyczne, narcystyczne i psychoreaktywne. Do lżejszych zalicza się przede wszystkim depresję neurotyczną, która z reguły trwa co najmniej dwa lata i której symptomy są mniej obciążające niż w depresjach ciężkich. Depresja neurotyczna objawia się między innymi nastrojem przygnębienia, skłonnością do oskarżania się i czynienia sobie wyrzutów, poczuciem małej wartości, postawą wycofującą się, lękiem przed życiem i myślami samobójczymi. Fizycznymi symptomami depresji neurotycznej są szybko pojawiające się uczucie wyczerpania, zaburzenia snu, ucisk i zawroty głowy, funkcjonalne zaburzenia pracy żołądka i dwunastnicy, połączone z brakiem apetytu, wilczym głodem i kłopotami z przełykaniem. Depresja neurotyczna występuje przede wszystkim u ludzi, którzy wykazują dużą zależność od innych, są żądni sukcesu, kierują się w życiu sztywnymi zasadami i mają tendencję zwracać uczucia agresji przeciw samemu sobie. Depresje neurotyczne mogą zostać wywołane rozstaniem, rzekomym deprecjonowaniem przez innych, jak odejście, ślub dziecka, lekceważenie – zmiana życiowego status quo, sytuacji, która dawała poczucie bezpieczeństwa (przeprowadzka, awans, ciąża) – generalnie biorąc sytuacji usamodzielnienia i samotności.

Depresja narcystyczna

Do depresji lżejszych zalicza się też depresja narcystyczna, która jak się wydaje, w ostatnich latach przybrała na sile, podobnie jak wzrosła, zdaniem psychologa głębi Jürga Wunderlego, liczba przypadków zaburzeń psychicznych na tle narcystycznym. W przypadku depresji narcystycznej na plan pierwszy wysuwają się następujące symptomy:

• uczucie wewnętrznej pustki
• niechęć do pracy
• niesprecyzowane lęki

• zaburzenia w kontaktach z innymi ludźmi

• trudności w poważnym traktowaniu własnych uczuć i potrzeb oraz nieumiejętność życia

• marzenia o własnej wielkości przy osobowości cechującej się niepewnością, brakiem równowagi i poczucia własnej wartości

Według Wunderlego tęsknota za sympatią i poczuciem bezpieczeństwa oraz pragnienie, żeby znaleźć odbicie w kochającej osobie, a przy tym pozostać sobą, być postrzeganym przez innych jako istota jedyna w swoim rodzaju, są bardzo ważnymi potrzebami człowieka. Ich zaspokojenie decyduje o rozwoju zdrowego poczucia własnej wartości. Ten splot potrzeb można określić mianem normalnego narcyzmu, który dotyczy każdego człowieka. Jeśli zabraknie opisanego przyjaznego nastawienia ze strony drugiego człowieka, dochodzi do niewłaściwego kierunku rozwoju osobowości, jak w wypadku depresji narcystycznej.