Między ewangelizacją a komercjalizacją

 

U źródeł tych sporów leżą zarówno wątpliwości odnośnie możliwości prowadzenia przez Kościół jego misji ewangelizacyjnej w warunkach, jakie wyznacza globalna cywilizacja, jak i przekonanie, iż Kościół winien bronić stanowiska o wyjątkowym charakterze niedzieli, ograniczonym zezwoleniami na handel[1].

 

Kontekst społeczny tych polemik jest jednak znacznie bardziej złożony, daleko wykraczając poza analizy funkcji i znaczenia Kościoła katolickiego w Polsce. Raczej zasadza się na coraz powszechniejszym w świecie globalnego marketingu przekonaniu, iż handel winien wkraczać coraz śmielej w obszary dotąd pozbawione komercyjnego charakteru[2]. Wprawdzie ekonomia światowa dostosowuje swoje trendy do lokalnych uwarunkowań, m.in. wynikających z tradycji czy historycznych kontekstów, niemniej daleko mocniej dąży do zawłaszczenia tych pól kulturowych, które uznaje za ważne w badaniu skali oddziaływań społecznych[3]. W tym rozumieniu mieści się zainteresowanie przedsiębiorstw handlowych w Polsce sferą religii.

 

 

Przeważają w tym aspekcie jednak doraźne korzyści[4]. Przedsiębiorcy zapraszają duchownych na otwarcie i poświęcenie centrów handlowych, organizują spotkania opłatkowe dla swoich pracowników, w końcu patronują rozmaitym inicjatywom Kościoła[5]. Ocieplenie klimatu wzajemnych stosunków sprzyja artykulacji znacznie poważniejszych oczekiwań w stosunku do Kościoła. Zasadzają się one na przeświadczeniu, iż swoiste imprimatur Kościoła na działalność gospodarczą, zwłaszcza na tych polach, które nie mają jednoznacznego, etycznego rozstrzygnięcia, bardziej uwiarygodni zasadność jej prowadzenia, a tym samym wpłynie na efektywność i zyski[6]. Ze swej strony Kościół z dużą ostrożnością podchodzi do tych inicjatyw. Pozytywnie odbiera zaangażowanie przedsiębiorców w podtrzymanie zwyczajowych form obecności Kościoła w przestrzeni publicznej, z drugiej strony z niepokojem śledzi te poczynania handlowców, które sprzyjają zawłaszczeniu obszarów misji Kościoła w silnie skomercjalizowanym świecie gospodarki[7].