"Od czasu do czasu" (supermarket - antykwariat)

 

Nie popadając w rozważania zupełnie prywatne, pozbawione szerszego oglądu, chciałbym zaproponować spojrzenie na temat z nieco innego punktu widzenia, znajdującego się w pewnym sensie na obrzeżach dyskusji. W moich rozważaniach o antykwariacie i supermarkecie przyjąłem perspektywę temporalną - uznając, iż czas jest siłą najintensywniej modelującą obie przestrzenie i świadomość przebywającego w nich człowieka.

 

Antykwariat i supermarket, to dwa terytoria, które moim zdaniem usytuowane są na przeciwnych krańcach czasu - ze względu na organizujący je funkcjonowanie i określający istotę czynnik dominujący. Podstawowa przyjęta przez mnie opozycja, to przeszłość - przyszłość. Pierwsza wartość dotyczy antykwariatu, druga supermarketu - rozumianych szeroko, nie tylko jako miejsca, ale także jako sposób przeżywania rzeczywistości. Z wymiarami czasu związane są określone postawy, wyróżnione przez św. Augustyna: oczekiwanie - przyszłość, uwaga - teraźniejszość, pamięć - przeszłość[1]. Poza głównym obszarem moich zainteresowań pozostawię "teraźniejszość"; w poniższym szkicu nie ma miejsca na rozważania o (nie)istnieniu teraźniejszości jako takiej.

 

Skojarzenie antykwariatu z przeszłością jest dość naturalne, można powiedzieć, że samo się narzuca, nie wymaga szczegółowych wyjaśnień, przynajmniej w przypadku tej ogólnej, konstytuującej istotę antykwariatu zasady. Inaczej jest w przypadku supermarketu. Otóż jego przyszłościowy charakter wiąże się głównie ze zdecydowanym odrzuceniem przeszłości, które dokonuje się w jego przestrzeni, i ze skierowaniem uwagi człowieka ku "wydarzeniom"/emocjom oraz pragnieniom, które mają się dopiero pojawić - i co ważne, nie są przez niego zbyt dobrze znane. Oczekiwanie pozbawione jest "przedmiotu"/celu, dopóki nie zostanie on narzucony przez jeden z licznych bodźców skierowanych ku klientowi. Supermarket (hipermarket), już przez samą swoją nazwę, sprzyja hiperbolizacji, przekraczaniu, tego co bezpośrednio dane, zauważalne i aktualne. Zawsze jest ponad. W ciągłym dążeniu do wykroczenia poza zwykłe ramy. W pogoni na oślep.